Emeklilikte prim gün sayısı, mevzuata göre emekli aylığının hesaplanmasında kullanılan önemli unsurlardan biri.
Prime esas kazanç ve çalışma süresi arttıkça bunun emekli aylığına yansıması beklenirken Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, uygulamada farklı bir tablo ortaya çıktığına dikkat çekti.
Erdursun, üç bin 600 gün prim ödeyen bir sigortalı ile 9 bin gün prim ödeyen bir çalışanı karşılaştırarak aradaki 5 bin 400 günlük, yani yaklaşık 15 yıllık çalışma ve prim farkının alınan emekli aylıklarına aynı ölçüde yansımadığını belirtti.
Kök aylığı düşük olanların maaşı tamamlanıyorEn düşük emekli aylığının 23 bin 552 TL seviyesinde olması, Erdursun'un değerlendirmesine göre farkın azalmasının temel nedenlerinden biri.
Kök aylığı bu tutarın altında hesaplanan emeklilerin ödemeleri Hazine desteğiyle en düşük emekli aylığı seviyesine tamamlanıyor.
Bu nedenle kök aylığı 18 bin, 20 bin veya 22 bin TL olarak hesaplanan emekliler, kök aylıkları farklı olmasına rağmen hesaplarına aynı taban tutarı alabiliyor.
Yüksekten prim ödeyenlerde de makas daralıyorSGK'ya yüksek prim ödeyen çalışanların emekli maaşlarında da benzer bir tablo ortaya çıkabildiğine dikkat çeken Erdursun, asgari ücretin 2-3 katı kazanç üzerinden uzun yıllar prim ödeyen bazı çalışanların aylıklarının yaklaşık 25-26 bin TL bandında kalabildiğini ifade etti.
Erdursun, düşük gelirli emeklilerin sosyal devlet ilkesi kapsamında korunması gerektiğini ancak sistemin daha uzun süre ve daha yüksek tutarda prim ödeyen sigortalıların avantajını ortadan kaldırmaması gerektiğini vurguladı.“Nasıl olsa aynı maaşı alacağım” düşüncesine dikkatEmekli maaşları ile ödenen prim arasındaki bağın zayıflamasının çalışma hayatını da etkileyebileceğini belirten Erdursun, çalışanlarda “Nasıl olsa emekli olduğumda herkesle aynı parayı alacağım” düşüncesinin yerleşebileceğine dikkat çekti.
Uzman isme göre bu durum çalışanların gerçek ücretlerinin SGK'ya eksiksiz bildirilmesi konusundaki hassasiyetini azaltabilir, maaşın bir bölümünün elden ödenmesi gibi kayıt dışı uygulamalara rıza gösterilmesine yol açabilir.
Emeklilik için gerekli gün sayısını tamamlayanların sistemde daha uzun süre kalma isteğinin azalması da SGK'nın prim gelirlerini olumsuz etkileyebilir.5 bin gün prim ödeyenle 9 bin gün ödeyenin farkı korunmalıEmeklilik sisteminde yüksek prim tartışmasına ilişkin çözüm önerisini de açıklayan Özgür Erdursun, sosyal yardım mekanizmalarıyla sosyal sigorta sisteminin birbirinden ayrılması gerektiğini belirtti.
Erdursun'a göre 5 bin gün prim ödeyen ile 9 bin gün prim ödeyen sigortalının arasındaki farkın emekli aylığına açık şekilde yansıması gerekiyor.
Böylece daha fazla çalışan, daha uzun süre sisteme prim yatıran ve kazancını SGK'ya yüksekten bildiren çalışanların ödediği ilave primin emeklilik döneminde karşılığını almasının sağlanabileceğini ifade etti.
