50 yaş civarında beynin hafıza merkezi hipokampüste dikkat çekici bir değişim yaşanıyor. Yeni bir araştırmaya göre, bu dönemde beynin uzun yıllardır görev yapan bağışıklık hücrelerinin sayısı azalırken, yerlerini daha fazla iltihaplanma eğilimi taşıyan hücreler almaya başlıyor. Bilim insanları, yaşlanmayla birlikte ortaya çıkan bu değişimin Alzheimer hastalığı başta olmak üzere bunama riskinin gelişmesinde rol oynayabileceğini belirtiyor.
Beynin bağışıklık sistemi 50'li yaşlarda değişiyorAraştırma, beynin bağışıklık sisteminin yaşlanmayla birlikte daha önce düşünülenden farklı bir dönüşüm geçirdiğine işaret ediyor.
Bulgulara göre bu süreç, herhangi bir bilişsel belirti ortaya çıkmadan onlarca yıl önce başlayabiliyor.
Kurul sertifikalı iç hastalıkları uzmanı Furhan Qureshi, Newsweek'e yaptığı açıklamada araştırmanın sonuçlarının mevcut bilimsel anlayış açısından şaşırtıcı olduğunu söyledi.
Qureshi, "Tıp fakültesinde, araştırmada incelenen beynin temel bağışıklık hücrelerinin ömür boyu bizimle kaldığı öğretilirdi.
Doğumdan önce ortaya çıktıkları ve beyinde kendilerini yenileyerek yaşam boyunca varlıklarını sürdürdükleri düşünülüyordu" dedi.
Ancak yeni araştırma, yaklaşık 50 yaşından itibaren hipokampüste bu hücrelerin yerini daha fazla iltihaplanmaya yol açan ve muhtemelen kan dolaşımından beyne geçen hücrelerin almaya başladığını ortaya koyuyor.
Qureshi, bu değişimin bilim dünyasındaki mevcut anlayışı önemli ölçüde değiştirebileceğini belirterek, "Bu, modelde küçük bir değişiklik değil.
Adeta modelin baştan yazılması anlamına geliyor" ifadelerini kullandı.
Alzheimer neden olur?
Araştırmacılara göre elde edilen bulgular, Alzheimer hastalığı gibi nörodejeneratif hastalıkların nasıl ortaya çıktığına ilişkin yeni ipuçları sunuyor.
Alzheimer hastalarının beyinlerinde iltihaplanmanın uzun süredir bilinen bir özellik olduğunu belirten Qureshi, ancak bu sürecin nerede başladığının tam olarak anlaşılamadığını söyledi.
Qureshi, "Bu çalışma, sürecin normal yaşlanmanın bir parçası olabileceğini ve belirtiler ortaya çıkmadan çok önce, orta yaş döneminde başlayabileceğini gösteriyor" dedi.
Beynin bağışıklık ortamının yıllar boyunca kişinin farkında olmadığı şekilde değişebileceğini belirten Qureshi, bu değişimlerin ilerleyen yıllarda nörodejeneratif hastalıkların gelişimiyle bağlantılı olabileceğine dikkat çekti.40 sağlıklı yetişkinin beyin dokusu incelendiABD Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) tarafından finanse edilen araştırmada, öğrenme ve hafızadan sorumlu hipokampüs bölgesine odaklanıldı.
Kaliforniya Üniversitesi San Diego ve Irvine kampüsleri ile New York Genome Center'dan bilim insanlarının yürüttüğü çalışmada, 20 ila 95 yaş arasındaki nörolojik açıdan sağlıklı 40 yetişkinden ölüm sonrası alınan hipokampüs dokuları incelendi.
Araştırmacılar, beynin temel bağışıklık hücreleri olan mikrogliaların yaklaşık 50 ila 75 yaş arasında giderek azaldığını tespit etti.
Bu hücrelerin azalmasıyla birlikte, daha güçlü iltihaplanma sinyalleri taşıyan ve normalde kan dolaşımında bulunan monositlere benzeyen hücrelerin ortaya çıktığı belirlendi.
Bu sonuç, mikrogliaların embriyonik gelişim sırasında oluştuğu ve yaşam boyunca beyinde kalarak kendilerini yenilediği yönündeki uzun süredir kabul edilen görüşü sorguluyor.
Alzheimer hastalığının belirtileri nelerdir?
Alzheimer hastalığı, özellikle ilerleyen yaşlarda ortaya çıkan ve hafıza başta olmak üzere bilişsel işlevlerde bozulmaya yol açan nörodejeneratif bir hastalık olarak biliniyor.
Hastalığın belirtileri kişiden kişiye değişebilse de ilk aşamalarda genellikle unutkanlık ve yeni bilgileri öğrenmede güçlük öne çıkıyor.
Zihinsel ve bilişsel belirtilerHastalığın en sık görülen erken belirtileri arasında unutkanlık, öğrenme güçlüğü, konuşma bozuklukları, yön bulmada zorlanma, kişileri tanımada güçlük ve karar verme sorunları bulunuyor.
Hastalığın ilerleyen dönemlerinde bu sorunlar günlük yaşamı daha fazla etkileyebiliyor ve kişinin bağımsızlığını kaybetmesine yol açabiliyor.
Davranışsal belirtilerBilişsel sorunların yanı sıra davranışsal değişiklikler de görülebiliyor.
Huzursuzluk, ilgisizlik, saldırganlık, uyku bozuklukları, depresyon ve bazı durumlarda halüsinasyonlar hastalığa eşlik edebiliyor.
Alzheimer hastalığı önlenebilir mi?
Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı'na göre hastalığın kesin bir tedavisi bulunmuyor.
Mevcut tedaviler hastalığı tamamen ortadan kaldırmasa da ilerlemesini yavaşlatmayı ve belirtileri azaltmayı amaçlıyor.
Bu nedenle erken tanı, hastalığın yönetiminde büyük önem taşıyor.
Tedavinin temel hedefleri arasında hastanın yaşam kalitesini mümkün olduğunca korumak, günlük yaşam aktivitelerini sürdürebilmesini desteklemek ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak bulunuyor.
Alzheimer'dan korunmak için neler yapılabilir?
Hastalığın tamamen önlenmesi mümkün olmasa da bazı yaşam tarzı değişikliklerinin bilişsel sağlığın korunmasına katkı sağlayabileceği belirtiliyor.
Düzenli fiziksel aktivite yapmak, dengeli beslenmek, sigara ve aşırı alkol tüketiminden uzak durmak, zihinsel olarak aktif kalmak ve sosyal ilişkileri sürdürmek beyin sağlığı açısından önem taşıyor.
