İbradı mezarlığında tehlike
Antalya‘nın İbradı ilçesindeki koruma altındaki Büyük Mezarlıkta bulunan ve bazıları bin yaşında olduğu belirtilen Anadolu kestanesi ağaçları, mezarlığı saran zehirli sarmaşıkların etkisiyle kuruma riskiyle karşı karşıya. Mezarlığın neredeyse tamamını kaplayan sarmaşıklar, kestane ağaçlarının gövdelerini bir zırh gibi sardı ve ağacın özsuyunu emerek zayıflamalarına neden oluyor.
Tarihi doku ve ağaçların durumu:
Mezarlıkta 1700’lü yıllardan kalma Osmanlı dönemi mezar taşları bulunuyor ve alandaki kestaneler anıtsal nitelik taşıyor. Yerel anlatımlara göre bazı ağaçlar Bin 300–Bin 400 yaşına dair söylemler barındırıyor; saha sayımlarına göre ise yaklaşık 420 dolayında kestane ağacı bulunuyor. Son yıllarda çok sayıda ağacın kuruduğu gözlemlendi ve sarmaşıkla kaplı gövdeler, uzman müdahalesi yapılmadığı takdirde kısa sürede kurumaya aday gösteriliyor.
Sarmaşıkların etkisi ve uygulama kısıtları:
Yerel kaynaklar, söz konusu sarmaşıkların kökünden koparılsa bile yukarıda kalan parçalarıyla yaşamaya devam ettiğini, böylece ağacın canlı dokusundan beslenmeye devam ettiğini bildiriyor. Bu durum, ağaçların özsuyunun çekilmesine ve zaman içinde güçsüzleşip kurumasına yol açıyor. Geçmişte bölgedeki sarmaşıklar ilaçlanıp kesilerek yakılmışken, mezarlığın koruma statüsü nedeniyle bugün benzer müdahalelerin yapılamadığı vurgulanıyor. Yerel yetkililer ve köylüler, Koruma Kurulu kararlarının ilaçlama veya yakma gibi doğrudan müdahaleleri engellediğini belirtiyor.
Kestane hasadı ve ekonomik boyut:
Mezarlıkta yetişen kestaneler, Antalya Büyükşehir Belediyesi tarafından okula hibe edildi. İbradı’dan Mehmet Cebeci’nin verdiği bilgiye göre Okul Aile Birliği geliri artırmak amacıyla kestaneleri açık artırmaya çıkardı; Cebeci ve ekibi 760 Bin TL ile açık artırmayı kazandı ve toplama çalışmaları sürüyor. Hasadın yaklaşık 2,5 ton civarında olması bekleniyor ve kestanenin satış fiyatı kilosu 350 TL olarak açıklandı. Cebeci, İbradı kestanesinin şeker oranı yüksek olduğundan uzun süre muhafaza edilemediğini, bu yüzden tüketiminin veya dipfrizde saklanmasının gerektiğini ifade etti.
Yerel aktarımlara göre geçmişte sarmaşıklarla mücadele için ilaçlama ve yakma yapıldığı, ancak güncel koruma kuralları nedeniyle aynı yöntemlerin uygulanamadığı vurgulanıyor. Bu koşullar altında bölge halkı ve yetkililer, mezarlıktaki ağaçların korunması için acil eylem planı talep ediyor; aksi halde birkaç yıl içinde alandaki anıtsal kestanelerin büyük kısmının kaybedilebileceği uyarısı yapılıyor.
İBRADI’DA KORUMA ALTINDAKİ MEZARLIKTA BULUNAN VE BAZILARI BİN YAŞINDA OLDUĞU BELİRTİLEN KESTANE AĞAÇLARI ZEHİRLİ SARMAŞIKLARIN TEHDİDİ ALTINDA.
