İngiltere’nin eski Başbakanı Boris Johnson, ailesinin Osmanlı İmparatorluğu dönemine uzanan geçmişine ilişkin dikkat çekici bir hikâye paylaştı. Johnson, 7 Kasım 2026 tarihinde Daily Mail gazetesinde yayımlanan köşe yazısında, Çerkes kökenli büyük büyükannesi Hanife Feride’nin henüz 13 yaşındayken İstanbul‘daki bir köle pazarında satıldığını anlattı. İngiltere’nin köle ticareti geçmişi nedeniyle özür ve tazminat ödemesi yapması gerektiğine ilişkin tartışmalara katılan Johnson, kendi ailesinin geçmişinden hareketle bugünkü toplumların tarihsel olaylar nedeniyle mali sorumluluk taşıyıp taşımaması gerektiğini sorguladı.
BORIS JOHNSON AİLESİNİN BİLİNMEYEN HİKÂYESİNİ ANLATTI
İngiltere’de sömürgecilik ve köle ticareti geçmişiyle yüzleşme tartışmaları sürerken eski Başbakan Boris Johnson, aile tarihine ilişkin açıklamalarıyla gündeme geldi. Johnson, Daily Mail’deki yazısında atalarından birinin 19. yüzyılda Kafkasya’dan İstanbul’a getirilen Çerkes kökenli bir kız çocuğu olduğunu belirtti. Aile geçmişine ilişkin araştırmalara dayandırdığı anlatımında, Hanife Feride adlı atasının İstanbul’daki Kapalıçarşı çevresinde bulunan bir köle pazarında satıldığını ifade etti. Johnson’ın verdiği bilgilere göre Hanife Feride, o sırada yalnızca 13 yaşındaydı.
Eski Başbakanın anlatımı, İngiltere’deki güncel siyasi tartışmaların yanı sıra Osmanlı dönemindeki kölelik uygulamalarını da yeniden gündeme taşıdı.
“13 YAŞINDA BİR KÖLE PAZARINDA SATILDI”
Boris Johnson, büyük büyükannesi Hanife Feride’nin hikâyesini anlatırken onun bir Türk kadın tarafından satın alındığını söyledi. Johnson’ın aktardığına göre kadın, Hanife Feride’nin eğitim almasını sağladı ve daha sonra onu 43 yaşındaki oğluyla evlendirdi.
Eski Başbakan, bu evliliğin kendi ailesinin geçmişinde önemli bir yere sahip olduğunu belirtti. Johnson’ın anlatımına göre Hanife Feride’nin hayatı, Kafkasya’dan İstanbul’a uzanan göç ve kölelik tarihinin bir parçasını oluşturuyor. Ancak söz konusu aile öyküsünün bütün ayrıntıları bağımsız tarihî belgelerle doğrulanmış değil. Haber, Johnson’ın kendi aile araştırmalarına dayandırdığı açıklamaları yansıtıyor.
“BİZ JOHNSONLAR KÖLE SOYUNDAN GELİYORUZ”
Eski İngiltere Başbakanı, aile geçmişini köle ticareti nedeniyle ödenmesi talep edilen tazminatlar hakkındaki görüşlerini açıklamak için örnek gösterdi. Johnson, Hanife Feride’nin hikâyesini anlattıktan sonra kendi ailesinin de geçmişte köleleştirilmiş bir kişinin soyundan geldiğini ifade etti. Eski Başbakan, bugünkü kuşakların atalarının yaşadığı tarihsel haksızlıklar nedeniyle tazminat talep etmesinin nasıl değerlendirileceğini sorguladı.
Johnson’ın yazısında öne çıkardığı soru, günümüzdeki Türk vergi mükelleflerinin Osmanlı döneminde farklı bir yönetim altında yaşanan olaylar nedeniyle mali sorumluluk taşıyıp taşımaması gerektiğiydi. Bu görüşler, Johnson’ın tarihsel tazminat taleplerine yönelik kişisel siyasi değerlendirmesini oluşturuyor.
İNGİLTERE’DE KÖLELİK İÇİN ÖZÜR TARTIŞMASI
Johnson’ın açıklamasının arka planında İngiltere Başbakanı Andy Burnham’ın köle ticareti geçmişine ilişkin değerlendirmeleri bulunuyor.
Burnham, 30 Ekim 2026’da The Guardian’da yayımlanan yazısında, İngiltere’nin Atlantik ötesi köle ticaretindeki rolü için resmî özür seçeneğini görüşmeye açık olduğunu belirtti. Köle ticaretinden etkilenen ülkeler ve topluluklarla yapılandırılmış bir diyalog yürütmek istediğini ifade etti. Bununla birlikte Burnham, bugünkü İngiliz vatandaşlarının geçmişteki uygulamalar nedeniyle mali açıdan sorumlu tutulamayacağını savunarak doğrudan parasal tazminat ödenmesi taleplerini reddetti.
Bu nedenle İngiliz hükümetinin gündemindeki resmî özür tartışması ile mali tazminat talepleri birbirinden ayrı konular olarak değerlendiriliyor.
Bulgaristan’ın ilk seçilmiş kadın Cumhurbaşkanı İliyana Yotova kimdir, kaç yaşında, nereli? Hangi partiden? Müslüman mı?
JOHNSON TARİHSEL TAZMİNAT TALEPLERİNİ ELEŞTİRDİ
Muhafazakâr Partili eski Başbakan Boris Johnson, İngiltere’nin geçmişteki köle ticareti nedeniyle bugünkü vatandaşlarından mali bedel talep edilmesine karşı çıktı. Johnson, Hanife Feride’nin yaşam öyküsünü bu yaklaşımına dayanak olarak sundu. Kendisinin de köleleştirilmiş bir kişinin soyundan geldiğini belirten Johnson, geçmişteki sorumlulukların bugün yaşayan kuşaklara aktarılmasını sorguladı. Buna karşılık tarihsel adalet ve tazminat taleplerini savunan kesimler, köle ticaretinin ekonomik ve toplumsal etkilerinin günümüze uzandığını belirtiyor. İngiltere’deki tartışma, geçmişte yaşanan ağır insan hakları ihlallerinin nasıl tanınacağı ve bunların sonuçlarıyla hangi yöntemlerle yüzleşileceği üzerinde yoğunlaşıyor.
BORIS JOHNSON’IN TÜRKİYE BAĞLANTISI NEREDEN GELİYOR?
Boris Johnson’ın Türkiye ile aile bağı, Osmanlı Devleti’nin son döneminde gazetecilik ve siyaset yapan Ali Kemal’e dayanıyor. Ali Kemal, Johnson’ın baba tarafından büyük dedesi. Türkiye’de zaman zaman “Türk Boris” ve “Çankırılı Boris” olarak anılan Johnson’ın aile geçmişi, Osmanlı’nın son yıllarına kadar uzanıyor. Ali Kemal’in ailesinin Çankırı bağlantısı, eski İngiltere Başbakanının Türkiye’de bu ifadelerle tanınmasının nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Johnson’ın Hanife Feride’ye ilişkin son açıklamaları, ailesinin Osmanlı dönemindeki bir başka kuşağını da gündeme taşıdı.
ALİ KEMAL KİMDİR?
Ali Kemal (1869-1922), Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde gazetecilik, yazarlık ve siyaset alanında faaliyet gösteren isimlerden biriydi.
İstanbul’da doğan Ali Kemal, dönemin gazetelerinde yazılar kaleme aldı ve siyasi tartışmalarda etkin rol oynadı. Damat Ferit Paşa hükümetlerinde Maarif Nazırlığı ve Dahiliye Nazırlığı görevlerinde bulundu. Millî Mücadele döneminde Ankara hükümetine ve Mustafa Kemal Paşa‘nın öncülüğündeki harekete karşı çıkan Ali Kemal, yazıları ve siyasi tutumuyla tartışmaların odağında yer aldı. İngiltere ile yakın ilişkiler kurulmasını savunan Ali Kemal, Kurtuluş Savaşı’nın ardından yoğun tepkilerin hedefi oldu.
ALİ KEMAL 1922 YILINDA İZMİT’TE ÖLDÜRÜLDÜ
Boris Johnson’ın Türkiye bağlantısının Kocaeli açısından dikkat çeken yönlerinden biri de Ali Kemal’in ölümünün İzmit’te gerçekleşmiş olması. Ali Kemal, 5 Kasım 1922 tarihinde İstanbul’da yakalanarak İzmit’e götürüldü.
6 Kasım 1922’de ise İzmit’te bir kalabalığın saldırısına uğrayarak linç edildi. Olay, Millî Mücadele’nin son döneminde yaşanan ve Cumhuriyet’e geçiş sürecinin tartışmalı hadiseleri arasında değerlendirilen tarihsel gelişmelerden biri olarak kayıtlara geçti. Ali Kemal’in öldürülmesinde dönemin komutanlarından Nureddin Paşa’nın sorumluluğuna ilişkin çeşitli tarihsel değerlendirmeler bulunuyor. Ancak olayın nasıl organize edildiği ve emir zinciri konusunda farklı anlatımlar mevcut. Bu tarihsel bağ nedeniyle Boris Johnson’ın Osmanlı geçmişine ilişkin açıklamaları, İzmit’in yakın tarihiyle de ilişki taşıyor.
OSMANLI’DA KÖLELİK TARİHİ YENİDEN GÜNDEMDE
Johnson’ın büyük büyükannesi Hanife Feride hakkında anlattıkları, 19. yüzyılda Kafkasya’dan Osmanlı topraklarına yaşanan göçleri ve kölelik uygulamalarını da gündeme getirdi. Çerkes topluluklarının Osmanlı coğrafyasına göç ettiği dönemlerde köleleştirilmiş kişilerin ticareti, tarihsel araştırmalara konu olan uygulamalar arasında bulunuyor. Johnson’ın aktardığı kişisel aile hikâyesi ise bu tarihsel süreçlerin bireylerin ve ailelerin yaşamlarında bıraktığı izlere ilişkin bir örnek olarak sunuluyor. Ancak geçmişte yaşanan kölelik uygulamalarının tarihsel varlığı ile belirli bir aile anlatısının bütün ayrıntılarının doğrulanması ayrı konular.
ÇANKIRI’DAN İZMİT’E UZANAN AİLE TARİHİ
Boris Johnson’ın aile geçmişi, Türkiye’de özellikle Ali Kemal bağlantısı nedeniyle ilgi görüyor. Çankırı kökenleriyle anılan Johnson’ın büyük dedesi Ali Kemal’in 1922 yılında İzmit’te öldürülmüş olması, bu aile hikâyesinin Kocaeli tarihiyle de kesişmesine neden oluyor. Eski Başbakanın Hanife Feride hakkında yaptığı açıklamalar, Osmanlı’nın son dönemindeki aile ve göç tarihine ilişkin yeni bir tartışmayı gündeme getirdi.
Boris Johnson, büyük büyükannesi Hanife Feride’nin 13 yaşında İstanbul’daki bir köle pazarında satıldığını anlatarak İngiltere’deki tarihsel özür ve tazminat tartışmalarına kendi ailesinin geçmişi üzerinden katıldı.
Kaynak: Talat Çakır
