Granit bir dağın altına gömülü olduğu düşünülen İran’a ait nükleer tesiste, ABD ile savaşın sürdüğü 2026 yılında yoğun bir inşaat faaliyeti gözlendi.
Altı yıllık uydu görüntülerini inceleyen analistlere göre, tesisteki çalışmalar bu yıl belirgin şekilde hız kazandı.
Tahran’ın yaklaşık 225 kilometre güneyinde, Natanz nükleer kompleksinin yakınında bulunan Pickaxe Dağı tesisi, uzun süredir istihbarat kurumlarının merceğinde.
Tesisin, İran’ın nükleer programına ilişkin gelecekteki faaliyetlerini korumak veya yeniden yapılandırmak amacıyla kullanılabilecek muhtemel bir merkez olduğu değerlendiriliyor.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS) tarafından hazırlanan ve yayımlanmadan önce CNN ile paylaşılan yeni uydu görüntüsü analizine göre, Pickaxe Dağı’nda bu yıl “inşaat faaliyetlerinde belirgin bir artış” yaşandı.
CSIS analistleri, yer altındaki tesisin İran’ın nükleer programı için muhtemel bir sığınak olarak tasarlandığını belirtiyor.İsrail istihbaratı, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetleri kapsamında santrifüjleri bu bölgeye taşımaya çalışıyor olabileceğini öne sürüyor.
ABD Başkanı Donald Trump ise tesise yönelik saldırı tehdidini defalarca dile getirdi.
Trump geçen hafta gazetecilere yaptığı açıklamada, “Pickaxe’a çok yakında saldırabiliriz” dedi.
ABD Başkanı ayrıca tesiste “hareket eden herkesin kim olduğunu bildiklerini” söyledi.
Ancak CSIS ekibine göre granit dağ, Pentagon’un nükleer olmayan en güçlü bombaları için dahi son derece zor bir hedef oluşturuyor. Üstelik Pickaxe Dağı, İran’da mevcut silahlarla ulaşılması güç olduğu değerlendirilen tek nükleer tesis değil.
Buna karşın ABD’nin İran’daki derin yer altı tesislerini hedef alabilmenin yollarını geliştirmeye çalıştığına dair işaretler bulunuyor.
Bu çalışmalar, ABD güçlerinin İran’la altı aydır devam eden savaşta büyük ölçüde başka tür hedeflere odaklandığı bir dönemde yürütülüyor.
ABD’nin Operation Epic Fury operasyonunu başlatmasından dört gün önce, kitle imha silahlarıyla mücadeleden sorumlu Pentagon’a bağlı az bilinen bir kurumda görev yapan program yöneticisi, New Mexico’daki White Sands Füze Test Sahası’nda bulunan “benzersiz yer altı test tesisinin” onarılması için 1,2 milyon dolarlık acil sözleşme gerekçesini imzaladı.Çalışma, “ortaya çıkan tehditlere karşı gizli yetenekleri doğrulamak” amacıyla gerçekleştirilecek gerçek atışlı bir test için planlandı.
Savunma Tehditlerini Azaltma Ajansı (DTRA) tarafından hazırlanan belge, savaşın başlamasından bir gün önce, 27 Şubat’ta federal veri tabanına yüklendi.
Belgelerde, başka bir veri tabanında “hızlı test hazırlığı” olarak tanımlanan çalışmanın, “ulusal güvenlik açısından zaman hassasiyetine sahip bir talimat” nedeniyle iki ila üç hafta içinde tamamlanması gerektiği belirtildi.
Sözleşme Pate Construction şirketine verildi.
Konuyla ilgili bilgi sahibi üç kaynak CNN’e, test planlarının İran savaşıyla bağlantılı olduğunu söyledi.
Kaynaklara göre çalışmanın amacı, İran’ın en derin yer altı tesislerini hedef alabilecek yöntemler geliştirmek ve muhtemelen belirli nükleer tesislere yönelik ABD saldırılarını simüle etmekti.
ABD, daha önce Haziran 2025’te Operation Midnight Hammer kapsamında İran’daki nükleer tesisleri hedef almıştı.
Saldırılarda Tahran’ın nükleer programıyla bağlantılı bazı önemli tesisler imha edildi.
Ancak üst düzey bir ABD generali, geçen yıl Kongre üyelerine yaptığı açıklamada, derin yer altındaki İsfahan nükleer tesisinin yalnızca girişlerinin gömülebildiğini söylemişti.
Pentagon’un değerlendirmesine göre, mevcut sığınak delici bombalar tesisin tamamını imha etmek için yeterli olmayabilirdi.
ABD ordusunun, mevcut MOP bombalarının yerini alması ve daha derinlerde bulunan hedefleri vurabilmesi amacıyla “yeni nesil bir delici bomba” geliştirmek için çalıştığı belirtiliyor.
Prototip çalışmalarının başlatılması için Eylül 2025’te bir sözleşme imzalanırken, ABD Hava Kuvvetleri haziran ayında savunma sanayisindeki şirketlerden yeni silah için teklif istemişti.
CNN tarafından incelenen uydu görüntüleri, 16-18 Şubat tarihleri arasında White Sands’te derin yer altındaki hedeflere yönelik silahların etkilerini test etmek amacıyla kullanılan uzak bir tesiste kazı çalışmalarının başladığını gösteriyor.
DTRA ve ABD Stratejik Komutanlığı tarafından işletilen tesis, Alt.
SHIST olarak da biliniyor.Çalışmaların zamanlaması, acil sözleşmeyle örtüşüyor.
Federal sözleşme kayıtlarına göre Pate Construction test çalışmaları için 17 Şubat’ta tahminde bulundu ve sözleşmeyi ertesi gün aldı.
Alternate Seismic Hardrock in Situ Test Site (Alt.
SHIST) olarak bilinen bölgede çalışmalar, kazıdan çıkarılan toprağın giderek büyüyen bir yığın oluşturduğu mart ayının ortalarına kadar devam etti.
Uydu görüntülerine göre faaliyetler daha sonra durdu.
White Sands’teki DTRA test sahası da Pickaxe Dağı’na benzer şekilde granit içine inşa edilmiş durumda.
CNN’in incelediği çevresel değerlendirme raporu da tesisin granit yapı içerisinde bulunduğunu doğruluyor.
CSIS tarafından yayımlanan rapora göre, Pickaxe Dağı’ndaki çalışmaların niteliği de zaman içinde değişti. İlk aşamadaki yoğun kazı faaliyetlerinin yerini, tesisin iç bölümlerindeki inşaat çalışmaları ve dış tahkimat faaliyetleri aldı.
Raporda, 2026 yılında bölgede “her zamankinden daha fazla yol hareketliliği” gözlemlendiği belirtildi.
Tünel girişlerinin yükseltilip güçlendirilmesi, iç yol ağının asfaltlanması, erişim noktalarının takviye edilmesi ve tünellerin kazılması sırasında çıkarılan toprağın düzleştirilerek bölgeden kaldırılması da gözlemlenen çalışmalar arasında yer aldı.
CSIS analistlerine göre tüm bu faaliyetler, tesisin aktif kazı aşamasından çıkarak iç inşaat ve güçlendirme aşamasına geçtiğine işaret ediyor.
Ancak uzmanlar, Pickaxe Dağı’ndaki “sürekli inşaat faaliyetlerinin” tesisin henüz uranyum zenginleştirme çalışmalarına hazır olmadığını gösterdiği konusunda uyarıyor.
Analistlere göre tesisin nihai olarak bir santrifüj montaj merkezi, uranyum zenginleştirme tesisi veya uranyum metal dönüşümü gibi nükleer silahlarla bağlantılı çalışmalar için güvenli bir sığınak olarak kullanılması muhtemel.
