Çevreyi korumayı ve ambalaj atıklarının geri dönüşümünü artırmayı hedefleyen Depozito Yönetim Sistemi'nin (DOA) uygulamaya alınmasının ardından bazı ambalajlı su markalarının fiyatlarını artırması tartışma yarattı.
Tüketiciler, depozito bedelinin 1 lira olmasına rağmen bazı ürünlerde 3 ila 5 lira arasında fiyat artışıyla karşılaştıklarını belirterek sosyal medyada tepkilerini dile getirdi.
Depozito uygulamasıyla birlikte fiyatlar yeniden yükseldiDepozito Yönetim Sistemi kapsamında tüketiciler, satın aldıkları depozitolu ürünler için ödedikleri 1 liralık bedeli, boş ambalajı iade ettiklerinde geri alabiliyor. Çevresel sürdürülebilirliği desteklemek amacıyla hayata geçirilen sistemin tüketici açısından kalıcı bir maliyet oluşturmaması öngörülürken, bazı içecek ve su üreticilerinin yeni fiyat düzenlemeleri dikkat çekti.
Tüketiciler, yasal depozito bedelinin üzerinde gerçekleşen fiyat artışlarının sistemden kaynaklanmadığını savunarak, etiketlerde görülen zamların gerekçesinin açıklanmasını talep etti.
Petrol fiyatları gerekçe gösterilmiştiAmbalajlı su sektöründe son dönemde yaşanan fiyat artışları, DOA uygulamasından önce de gündeme gelmişti.
Geçtiğimiz ay Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler ve Hürmüz Boğazı'na ilişkin riskler nedeniyle yükselen petrol fiyatları, üretim, ambalaj ve lojistik maliyetlerindeki artış gerekçesiyle ürün fiyatlarına yansıtılmıştı.
Ancak küresel petrol fiyatlarının daha sonra gerilemesine rağmen raf fiyatlarında herhangi bir indirim yapılmaması, tüketicilerin eleştirilerine neden olmuştu.
Depozito sisteminin devreye girmesiyle birlikte yeni fiyat artışlarının yaşanması da tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Sektörde yeni zam beklentisiSektör kaynaklarından edinilen bilgilere göre, benzer maliyet gerekçeleriyle maden suyu ve soda ürünlerinde de fiyat artışları gündeme gelebilir. Özellikle DOA logolu cam şişe kullanımına ilişkin maliyetlerin üretici firmalar tarafından yeni fiyat düzenlemelerinde etkili olabileceği ifade ediliyor.
Tüketici Konfederasyonu Başkanı Aydın Ağaoğlu, Depozito Yönetim Sistemi'nin zam nedeni olarak gösterilmesini eleştirdi.
Ağaoğlu, ambalaj atıklarına ilişkin geri kazanım yükümlülüklerinin daha önce de yürürlükte olduğunu, üretici firmaların ise yılbaşından bu yana pilot uygulamalar kapsamında sisteme hazırlık yaptığını belirtti.
DOA'nın çevre ve ekonomi açısından önemli kazanımlar sağlayacağını vurgulayan Ağaoğlu, ambalajların yeniden ekonomiye kazandırılmasıyla ithalat ihtiyacının azalacağını, cari açığın düşmesine ve istihdama katkı sağlanacağını ifade etti. İşletmelerin bu süreçte toplumsal sorumluluk bilinciyle hareket etmesi gerektiğini dile getirdi.
Depozito bedeli tüketiciye nasıl geri ödeniyor?
Depozito kapsamında tüketicilere yapılan 1 liralık ödemenin kaynağı da kamuoyunda merak edilen başlıklar arasında yer alıyor. İade edilen ambalajlar karşılığındaki ödeme, marketler veya üretici firmalar tarafından değil, sistemi yöneten Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) aracılığıyla dijital ortamda gerçekleştiriliyor.
Sistem kapsamında üretici firmalar, ürünlerini piyasaya sunmadan önce ambalaj başına belirlenen depozito tutarını merkezi fona yatırıyor.
Tüketici ürünü satın alırken bu bedeli ürün fiyatı içerisinde ödüyor.
Boş ambalajın yetkili iade noktasına teslim edilmesi ve işlemin onaylanmasının ardından depozito tutarı, Türkiye Emlak Katılım Bankası altyapısı kullanılarak tüketicinin e-Cüzdan hesabına aktarılıyor.
Uzmanlar, tüketicilerin ürün fiyatlarını daha şeffaf şekilde değerlendirebilmesi için depozito bedelinin etiketlerde açık biçimde belirtilmesini öneriyor.
Ambalajlı su ve diğer içecek ürünlerinde "Fiyata 1 TL Depozito Bedeli Dahildir" ibaresinin zorunlu hale getirilmesi halinde, tüketicilerin geri alabilecekleri depozito tutarı ile ürün fiyatındaki olası artışları daha net ayırt edebileceği değerlendiriliyor.
