Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) genellikle bireylerin odaklanma ve dürtü kontrolündeki zorlukları ile ilişkilendirilirken, iScience dergisinde yayımlanan yeni bir değerlendirme, bu durumun bazı bilişsel örüntülerin yaratıcı düşünceyi destekleyebileceğini öne sürmektedir.
Araştırmacılar, DEHB’nin yaratıcı faaliyetlerle nasıl bir etkileşim içinde olabileceğini daha kapsamlı çalışmalarla incelemeyi öneriyor.
DEHB ve Yaratıcılık Arasındaki İlişki Nedir?
DEHB’nin günlük yaşamda yarattığı zorlukların, yaratıcı düşünce için avantaj sağlayabileceği düşünülmektedir.
ScienceDaily’nin Constructor University’den aktardığı değerlendirmeye göre, dikkatin tek bir noktaya sıkı biçimde odaklanmak yerine daha geniş bir alana yayılması, beynin daha fazla bilgi ve fikir arasında bağlantı kurmasına olanak tanıyabilir.
Ancak araştırmacılar, bu durumu DEHB’nin doğrudan yaratıcılığı artırdığı anlamında değerlendirmemek gerektiğini vurgulamaktadır.Çalışma, hakemli bilim dergisi iScience’da “Attention unleashed: Creative therapy for thoughtful transformation” başlığıyla yayımlanmıştır.
Araştırmacılar, dikkat kontrolü ile yaratıcı düşünme arasındaki ortak sinirsel mekanizmaları incelemektedir.
Dikkat dağınıklığı, her zaman bir dezavantaj olarak görülmemelidir; çünkü yaratıcı düşünme için gereken zihinsel süreçlerin bir kısmı, dikkatin esnek kullanılmasını gerektirmektedir.
Yaratıcı Faaliyetler DEHB Tedavisinde Nasıl Bir Rol Oynayabilir?Çalışmanın önemli bulgularından biri, sanat, müzik, dans ve yazı gibi yaratıcı faaliyetlerin DEHB tedavisinde tamamlayıcı bir araç olarak değerlendirilebileceğidir.
Araştırmacılar, bu tür faaliyetlerin bireylere zihinsel keşif için yapılandırılmış bir alan sunabileceğini ve dikkat kontrolünde görev alan bilişsel sistemleri harekete geçirebileceğini belirtmektedir.
Yaratıcı etkinlikler, yalnızca keyif veren uğraşlar değil, aynı zamanda dikkatin yönlendirilmesi ve fikirler arasında geçiş yapılması açısından farklı bilişsel süreçlerin bir arada kullanılmasını gerektirmektedir.
Makalede, bu mekanizmaların daha iyi anlaşılması durumunda yaratıcı terapilerin DEHB’ye yönelik mevcut müdahaleleri tamamlayıcı yöntemler haline gelebileceği ifade edilmektedir.
Ancak henüz “yaratıcılık tedavisi” kavramının uygulanabilirliğinden bahsetmek için erken olduğu vurgulanmaktadır.
Araştırmanın Sınırlılıkları ve Gelecek ÇalışmalarAraştırmacılar, DEHB’li bireylere yaratıcı faaliyetler uygulayıp belirtilerin azaldığını gösteren yeni bir klinik deney gerçekleştirmediklerini belirtmektedir.
Makale, daha önce yayımlanmış çalışmalar üzerinden dikkat kontrolü ile yaratıcılık arasındaki nörolojik kesişimleri değerlendirmekte ve gelecekte sınanabilecek bir araştırma çerçevesi önermektedir.
Bu nedenle, bulguların “DEHB olan kişiler daha yaratıcıdır” ya da “sanat DEHB’yi tedavi eder” şeklinde yorumlanması mümkün değildir.
Araştırmacılar, yaratıcı faaliyetlerin kimlerde, hangi koşullarda ve ne ölçüde yarar sağlayabileceğini belirlemek için nörobilimciler, klinisyenler ve sanat terapistlerinin iş birliği yapacağı uzun süreli ve kontrollü araştırmalara ihtiyaç olduğunu vurgulamaktadır.
Khalil ve meslektaşları, DEHB ile ilişkili farklı dikkat biçimlerini yalnızca ortadan kaldırılması gereken bir sorun olarak görmek yerine, bu özelliklerin üretken biçimde nasıl yönlendirilebileceğini anlamanın önemini dile getirmektedir.
