Hawaii'deki Inouye Güneş Teleskobu ile çekilen şimdiye kadarki en yüksek çözünürlüklü görüntüler, Güneş'in bugüne kadar hiç görülmemiş yönünü gösterdi.
Haleakalā yanardağının zirvesinde konumlanan bu teleskop, yıldızın yüzeyine dair bugüne kadar elde edilmiş en yüksek çözünürlüklü görüntüleri yakalamayı başardı.
Güneş lekesine yakın ve manyetik olarak aktif bir bölgede çekilen fotoğraflar, genişliği 20 kilometreden daha az olan altın sarısı bantlar ve girdaplar gibi detayları gözler önüne serdi.
Bu görüntüler, Güneş'in dış atmosferi olan koronanın neden yüzeyinden milyonlarca derece daha sıcak olduğu sorusuna yanıt verebilecek süreçleri de ortaya koydu.
Güneş'in Yüzeyindeki Yenilikçi Gözlemler Neler Sunuyor?
Daha önceki gözlemlerde Güneş yüzeyi, her biri Fransa büyüklüğünde olan tanecikli yapılar halinde görülmüş ve en fazla 30 kilometre genişliğindeki detaylar ayırt edilebilmişti.
Ancak son çekimler, teleskobun teorik sınırlarını zorlayarak 20 kilometre altındaki yapıları ortaya çıkardı.
Saygın bilim dergisi Nature’da yayımlanan araştırmaya göre, Güneş yüzeyinde görülen bu küçük girdapların Kelvin-Helmholtz Kararsızlığı (KHI) olarak adlandırılan fiziksel bir fenomenin izleri olduğu doğrulandı.
KHI, hızlı hareket eden plazmanın daha yavaş hareket eden bir akışkanın yanından geçerken arayüzde makaslama kuvveti oluşturmasıyla meydana geliyor.
Bu durum plazmada küçük bozulmalar yaratıyor ve zamanla kırılan deniz dalgalarına benzeyen spiral girdaplara dönüşüyor.
Güneş'teki Fiziksel Olaylar ve Enerji DinamikleriBilim insanları KHI’yı daha önce Dünya’daki göllerde, okyanuslarda, bulut oluşumlarında ve hatta Jüpiter ile Satürn’ün atmosferinde gözlemlemişti ancak Güneş’te varlığı ilk kez kesin olarak doğrulandı.
Bu keşif, astrofizikte onlarca yıldır çözülemeyen devasa bir bilmeceye ışık tutuyor: Güneş’in yüzeyi yaklaşık 6 bin dereceyken, dış atmosferi korona nasıl oluyor da milyonlarca derece daha sıcak olabiliyor?
Güneş’teki patlamalar, Güneş püskürmeleri ve koronal kütle atımları (CME), yıldızın aşırı ve dalgalı manyetik alanlarından besleniyor.
Bu patlamalar, Dünya’da elektrik şebekelerini, uyduları, GPS sistemlerini ve küresel iletişimi çökertebilecek güce sahip.
Sıcak ve yüklü plazmanın hareketiyle oluşan bu manyetik alan çizgilerinin zaman zaman örgü saç gibi birbirine dolandığı ve gerilim yükselip kırıldığında büyük bir enerji açığa çıkardığı biliniyordu.
Yeni Gözlemler ve Gelecek AraştırmalarAncak bu dolanmayı neyin başlattığı bilinmiyordu.
Yeni keşfedilen girdaplar bu sorunun cevabı olabilir.
Araştırmacılara göre girdaplar manyetik alan çizgilerinin neden örgü gibi dolandığını açıklıyor.
KHI sayesinde sistemdeki devasa enerji çok daha küçük ölçeklere aktarılıyor.
Son aşamada ise bu enerji tamamen ısıya dönüşerek Güneş'in dış atmosferini ve benzer yıldızların koronasını milyonlarca dereceye kadar ısıtıyor.
