İstanbul’da çocukların suça sürüklenmesini önlemek amacıyla Onarıcı Adalet modeli hayata geçiriliyor. İstanbul Valiliği öncülüğünde hazırlanan proje, Ümraniye’de pilot olarak uygulanacak.
Model kapsamında çocukları suça yöneltebilecek ailevi, sosyal, ekonomik ve dijital risklerin erken aşamada belirlenmesi hedefleniyor.
Peki İstanbul’da Onarıcı Adalet nedir, yapay zekâ nasıl kullanılacak, çocuk suçları nasıl önlenecek ve Ümraniye’de model nasıl işleyecek?İstanbul’da Onarıcı Adalet nedir, çocuk suçları nasıl önlenecek?İstanbul’da uygulanacak Onarıcı Adalet ve Erken Müdahale Modeli, çocukların yalnızca suç sonrasında adli süreçlerle değerlendirilmesi yerine, suça sürüklenmelerine neden olabilecek risklerin daha erken aşamada tespit edilmesini amaçlıyor.İstanbul Valiliği, İstanbul Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi (İstanbul TTO) iş birliğiyle yürütülecek projede çocukların aile yapısı, sosyal çevresi, eğitim durumu ve ekonomik koşulları birlikte değerlendirilecek.
Modelin temel hedeflerinden biri, çocukları suç ortamlarından uzaklaştırarak eğitim, sosyal destek, kültür, sanat ve spor faaliyetleriyle topluma yeniden kazandırmak olacak.
Yapay zekâ nasıl kullanılacak, çocuk suçlarında risk analizi nasıl yapılacak?
Projenin öne çıkan bölümlerinden biri yapay zekâ destekli karar destek sistemi olacak.
Geliştirilecek sistemin, çocukların yeniden suça sürüklenme risklerinin analiz edilmesinde uzman ekiplerine yardımcı olması planlanıyor.
Yapay zekâ tarafından oluşturulan değerlendirmeler tek başına hukuki karar vermek amacıyla kullanılmayacak.
Sistemden elde edilen veriler, uzmanların görüşleriyle birlikte değerlendirilecek.
Bu sayede teknolojinin karar vericinin yerine geçmesi yerine, çocukların ihtiyaçlarının daha erken fark edilmesine ve uygun destek mekanizmalarının belirlenmesine katkı sağlaması hedefleniyor.Ümraniye’de Onarıcı Adalet modeli nasıl işleyecek?Ümraniye, Onarıcı Adalet modeli için pilot bölge olarak belirlendi.
Yaklaşık bir yıl sürmesi planlanan uygulama, Ümraniye Kaymakamlığı koordinasyonunda yürütülecek.İlçe Emniyet Müdürlüğü, Cumhuriyet Başsavcılığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğü, eğitim kurumları ve yerel yönetimlerin de çalışmalara dahil edilmesi planlanıyor.
Saha ekipleri çocukların yaşam koşullarını ve karşılaşabilecekleri riskleri değerlendirecek.
Aile ve sosyal çevrenin de sürece dahil edilmesiyle yalnızca çocuğun yaşadığı sorunlara değil, bu sorunların ortaya çıkmasına neden olabilecek koşullara da müdahale edilmesi amaçlanıyor.Çocuk suçları nasıl önlenecek, kaç çocuk ve aile desteklenecek?Ümraniye’deki pilot uygulama kapsamında en az 100 suça sürüklenen çocuk ve ailesine ulaşılması hedefleniyor.Çocukların psikolojik ve sosyal durumlarının değerlendirilmesi, ev ziyaretlerinin gerçekleştirilmesi ve ailelerin sosyoekonomik ihtiyaçlarına yönelik destek planlarının hazırlanması planlanıyor.Çocukların suç ortamlarından uzaklaştırılması için bireysel takip süreçleri de yürütülecek.
Madde kullanımı tespit edilen çocukların ise Yeşilay iş birliğiyle AMATEM ve ÇEMATEM gibi ilgili sağlık kuruluşlarına yönlendirilmesi öngörülüyor.
Yapay zekâ destekli sistemde çocukların verileri nasıl korunacak?
Projede çocuklara ait kişisel ve hassas verilerin korunmasına özel önem verilecek. Çalışmaların KVKK kapsamında yürütülmesi ve verilerin güvenli altyapılarda saklanması planlanıyor.
Bilimsel analizlerde kullanılacak verilerin anonimleştirilmesi öngörülürken, olası veri ihlallerine karşı 24 saatlik acil müdahale protokolünün uygulanacağı bildiriliyor.
Proje kapsamında ayrıca çocukların psikososyal gelişimini desteklemek amacıyla oyunlaştırılmış bir mobil uygulama modelinin geliştirilmesi planlanıyor.
Hikâye ve görev temelli içeriklerle çocukların sürece aktif katılım göstermesi, uzman ekiplerin ise saha takibini daha kolay gerçekleştirmesi hedefleniyor.İstanbul’daki Onarıcı Adalet modelini kim yürütecek?
Projenin genel koordinasyonunu İstanbul Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi Genel Müdürü ve Rektör Danışmanı Mehmet Besim Müftüoğlu yürütecek.
Projenin genel yürütücülüğünü çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanı Dr. Öğr. Üyesi İlyas Kaya üstlenecek.
Kaya liderliğindeki akademik ekip ile İstanbul TTO yazılım ekipleri, modelin bilimsel ve teknolojik altyapısının oluşturulmasında görev alacak.İletişim ve Saha Koordinatörlüğünü ise İletişim Uzmanı Taner Akkuş yürütecek.
Saha ekiplerinin koordinasyonu, vaka yönetimi ve kurumlar arası iletişim süreçleri bu kapsamda yürütülecek.İstanbul’da uygulanacak modelle çocukların suçla temas etmeden önce desteklenmesi, suça sürüklenmeye neden olabilecek risklerin erken tespit edilmesi ve çocukların sosyal hayata yeniden kazandırılması hedefleniyor.
