Aysel YÜCELKaradeniz’de ticari gemilere yönelik İHA ve silahlı saldırıların artması, Türk denizcilik sektöründe alarm seviyesini yükseltti. İMEAK Deniz Ticaret Odası’nın ağustos ayı meclis toplantısında gündemin ana başlığını Karadeniz’deki saldırılar oluştururken, armatörler bölgedeki tablonun artık sürdürülemez hale geldiğini dile getirdi.
Saldırıların birkaç ay daha devam etmesi halinde başta armatörler olmak üzere sektörün çok daha ağır bir ekonomik krizle karşı karşıya kalacağı vurgulandı.
Toplantıya Dışişleri Bakan Yardımcısı Mehmet Kemal Bozay ve Ulaştırma ve Altyapı Bakan Yardımcısı Durmuş Ünüvar da katıldı.
Bakan yardımcıları, gemilere yönelik saldırıların durdurulmasına yönelik uluslararası görüşmeler yapıldığını, Türkiye’nin Birleşmiş Milletler ile birlikte seyrüsefer emniyetini güvence altına alacak, enerji ve liman altyapılarına yönelik kısmi ateşkesi de içeren yasal bir çerçeve üzerinde çalıştığını açıkladı.İMEAK Deniz Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Tamer Kıran, Karadeniz’de artan saldırılar nedeniyle Türk armatörlerinin 18 yıl aradan sonra ilk kez bazı gemilerini uzun süreli olarak hizmet dışına çıkarma (cold lay-up) hazırlığıyla karşı karşıya kaldığını söyledi.
Kıran, son iki ayda üçü Türk bayraklı olmak üzere toplam 22 Türk sahipli sivil geminin İHA ve silahlı saldırılara maruz kaldığını açıkladı.
Yaklaşık 100 gemi bekliyorKaradeniz’de güvenlik endişesi nedeniyle gemilerin limanlara ve demir sahalarına sığınması sürüyor. 21 Ağustos itibarıyla Karadeniz limanlarının demir sahaları ile liman ve tersanelere sığınan gemilerin sayısının yaklaşık 100 olduğu belirtiliyor.
Yalnızca Samsun Limanı demir sahasında 35, Sinop Limanı demir sahasında ise 22 gemi bekliyor.
Toplantıda DÜNYA’ya konuşan denizcilik şirketleri yetkilileri, Karadeniz’deki güvenlik sorununun artık yalnızca gemi operasyonlarını değil, şirketlerin varlığını da tehdit ettiğini belirtti.
Gemilerini çalıştıramayan veya liman ve demir sahalarında bekletmek zorunda kalan armatörlerin finansman, vergi, faiz, sigorta ve bakım maliyetlerini karşılamakta zorlandığı ifade edildi.
Sektör temsilcileri, mevcut tablonun iki-üç ay daha sürmesi halinde özellikle Karadeniz hattında çalışan armatörlerin ayakta kalmasının mümkün olmayacağını vurguladı.
Bazı gemilerin hizmet dışı bırakılması ve kullanılmayan gemilerin mali yükünün artması nedeniyle şirketlerin iflas noktasına geldiği dile getirildi.
Saldırılar liman, gemi ikmal ve acentelik sektörlerini de vurdu.
Cey Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ali Avcı, Karadeniz’deki savaş nedeniyle Samsun’daki limanında işlerin durma noktasına geldiğini belirtirken, gemi ikmal sektörü temsilcileri de üç yıldır ciddi mağduriyet yaşadıklarını ifade etti.
Sektör temsilcileri, uğranılan zararların belgelenmesi, uluslararası hukuk kapsamında tazminat yollarının değerlendirilmesi ve armatörlere hukuki destek sağlanması çağrısı yaptı.
Mağdur şirketlerin ulaşabileceği bir koordinasyon ve destek mekanizması oluşturulması da istendi. Saldırıya uğrayan gemilerin yüzde 23’ü Türk sahipliTürk Armatörler Birliği’nin (TAB) hazırladığı rapora göre, 24 Şubat 2022-26 Ağustos 2026 döneminde toplam 146 ticari gemiye saldırı oldu. 2022’de 13, 2023’te 8, 2024’te 5, 2025’te 13 ve 2026’da 82 gemi vuruldu.
Vurulan gemilerin 34’ü Türk sahipli/Türk kontrollü, 5’i Türk bayraklı.
