Sosyal medya devi Meta, uygulamalarında çocuklar için bağımlılık yapıcı özellikler tasarladığı iddialarıyla ABD'de açılan davada savunma yapma hazırlığı içerisinde. Şirket, dünya genelinde milyarlarca kullanıcısının bulunduğu platformları aracılığıyla çocukların sağlığına zarar verdiği öne sürülen iddialarla karşı karşıya.
Bu hafta ABD'de hakim karşısına çıkacak olan Meta, açılan davanın sosyal medya sektöründe önemli bir dönüm noktası olabileceği değerlendirmelerini de beraberinde getiriyor.2023 yılında bir dizi eyalet, Meta'ya karşı çocuklar için bağımlılık yapıcı özellikler tasarladığı iddiasıyla dava açtı.
Bu davada temsilci olarak dört eyalet seçildi: Kaliforniya, Colorado, Kentucky ve New Jersey.
Bu eyaletlerin üst düzey savcıları, Meta'nın Facebook ve Instagram'ı çocuklar için kasten bağımlılık yapıcı hale getirdiğini federal mahkemede kanıtlamayı hedefliyor.
Meta'nın Suçlamalara Karşı Savunması Nedir?
Meta yetkilileri, kendilerine yöneltilen suçlamalara karşı sert bir şekilde karşı çıkıyor. İsimleri belirtilmeyen bir Meta sözcüsü, AFP'ye yaptığı açıklamada, bu iddialara şiddetle karşı çıktıklarını ve kanıtların gençleri destekleme konusundaki uzun süreli kararlılıklarını göstereceğinden emin olduklarını belirtti. Şirketin ebeveynleri dinlediği ve uzmanlar ile kolluk kuvvetleriyle işbirliği yaptığı da ifade edildi.
Geçtiğimiz hafta Meta, gençleri internette koruma konusundaki sicillerine güven duyduklarını ve gerçekleri yanlış yansıtan iddialara karşı kendilerini savunmaya devam edeceklerini açıkladı.
Bu süreç, sosyal medya şirketlerinin zihinsel sağlık ve güvenlik üzerindeki etkilerinden sorumlu tutulmaya çalışıldığı ilk dava olmasa da, sonuçları bakımından önemli bir dava olarak değerlendiriliyor.
Tütün Davalarıyla Benzerlikler Taşıyan Bir Süreç Mi?
Berkeley Yaşam Bilimleri Hukuk ve Politika Merkezinden Vincent Joralemon, bu davanın 1990'lardaki tütün davalarını andırdığını belirtti.
Joralemon, sosyal medyanın zararlarına ilişkin davaların teknoloji ve bağımlılık kesişiminde şekillendiğini, ancak Meta'ya karşı yürütülen davanın hukuki argümanının, federal hükümetin tütün şirketlerine açtığı davada olduğu gibi şirketin ticari uygulamalarına odaklandığını vurguladı.1990'ların başında yapılan araştırmalar, tütün kullanımının sağlık sorunlarına yol açtığını ortaya koymuştu.
Ardından yürütülen incelemeler, sektörün ürünlerinin zararlı etkilerini kasten önemsiz gösterdiğini ve gizlediğini ortaya çıkarmıştı.
ABD'deki birçok eyalet, dört büyük tütün şirketine dava açmış ve 1998 yılında tarihi bir uzlaşma anlaşmasına varmıştı. Şimdi benzer bir süreç, Meta için de söz konusu olabilir.
Davanın Seyri ve Olası Sonuçları Neler Olabilir?
Oakland'da jüri seçimi bugün başlarken, açılış konuşmalarının 18 Ağustos'ta yapılması bekleniyor.
Meta, Los Angeles ve New Mexico'da görülen benzer davalarda suçlu bulunmuş ve toplamda 1 milyar dolara yaklaşan tazminat cezalarına çarptırılmıştı.
Oakland'daki davada eyaletler, Meta'nın piyasa değerine yakın bir meblağ olan 1,4 trilyon dolara varan mali cezaların yanı sıra şirketin uygulamalarında uzun bir değişiklik listesi talep ediyor.
Joralemon, davanın kaybedilmesi halinde Meta için en büyük sorunun para olmayacağını, asıl büyük meselenin itibar kaybı ve büyük değişiklikler yapmaya zorlanmak olacağını belirtti.
Ayrıca, Meta'nın kurucusu ve yöneticisi Mark Zuckerberg'in ifade vermesi beklenen kilit tanıklar arasında yer aldığı bildirildi.
Stanford Üniversitesinde hukuk profesörü ve dekan yardımcısı olan Nora Freeman Engstrom, bu davanın Meta için daha geniş bir hesaplaşmanın başlangıcı olabileceğini ifade etti.
Davacıların sayısının çokluğu nedeniyle süreç uzun bir döneme yayılabilir.
Joralemon, Meta ve diğer sosyal medya şirketlerine dava açan çok sayıda davacı göz önüne alındığında, bu davaların on yıllar sürebileceğini belirtti.
Sektör genelinde benzer hukuki süreçlerin devam ettiği de biliniyor.
Geçen mayıs ayında Snap, TikTok, YouTube ve Meta, yaklaşık 1200 benzer dava için emsal teşkil etmesi beklenen bir yargılamadan kaçınmak amacıyla Kentucky'deki bir okul bölgesiyle 27 milyon dolarlık uzlaşmaya varmıştı.
Ayrıca, dün temyiz mahkemesi; Meta, YouTube'un ana şirketi Google, Snap ve TikTok'a karşı açılan 3 binden fazla ek davanın ilerleyebileceğine hükmetti.
