Son yıllarda, Lizbon Havalimanı’ndaki taksicilerin uyguladığı fahiş fiyatlara ilişkin turist şikâyetleri, dolandırıcılık vakaları ve hatta yolculukları reddetmeleri sık sık gündeme geldi. Hem yabancıların hem de Portekizlilerin yaşadığı sorunlar üzerine, geçen eylülde taksi yolculuklarına sabit ücretler getirmeyi amaçlayan bir protokol imzalandı.
Sosyal medyadaki çok sayıda paylaşımda, sözde değiştirilmiş taksimetreler, kilometre uzatmaları ve taksicilerin yalnızca nakit ödeme kabul ettiği durumlar anlatılıyor.
Geçen ağustos ayında da, Portekiz’de yaşayan Hollanda vatandaşı Josien Nation durumu “turistler için bir tuzak” olarak nitelendirdi. Nations Without Borders adlı Facebook sayfasında yayımladığı videoda, her taksicinin “üçkâğıtçı” olmadığını vurgulasa da, bazı sürücülerin yolculuğa başlamadan önce ücreti pazarlık konusu yapmaya çalıştığını ve seferi taksimetre kapalı şekilde gerçekleştirdiğini, bunun Portekiz’de açıkça yasaklanmış bir uygulama olduğunu söyledi.
Reddit’teki bir grupta paylaşılan başka bir anlatımda ise, bir yolcu Lizbon Havalimanı’ndan Rossio’ya yaptığı yolculuk için taksimetrede 13 avro yazmasına rağmen 18,50 avro ödediğini aktarıyor. Anlatıma göre taksici farkı, bagaj için ek ücret uyguladığı gerekçesiyle açıklamış. Ayrıca yolcunun kartla ödeme yapmasına da izin vermemiş.
Bu vakaların çoğunu, Portekiz’de yaşayan ve iddiaya göre hâlâ turist muamelesi gören yabancılar ya da ülkeyi ziyaret eden turistler dile getiriyor. Ancak aynı hizmeti kullanan yerli halktan örnekler de var; aynı platformda deneyimini paylaşan bir Portekizli gibi.
“Lizbon’a en son vardığımda, yolculuğun ardından bir taksiye bindim ve hemen geri indim” diye başlıyor anlatımına. “Taksici kartla ödeme alamadığını söyledi. Havaalanından eve yolculuğun ne kadara mal olacağını sordum, çünkü yanımda bir miktar nakit vardı; ama ücretin trafik, yolculuğun süresi gibi bir dizi faktöre bağlı olduğunu söyleyip başka saçma gerekçeler sıraladı” diye aktarıyor.
Diğer kullanıcılar da bazı taksicilerin varış noktasına ulaşmak için daha dolambaçlı güzergâhlar seçtiğini, böylece yolculuğu uzatıp haksız yere tahsil ettikleri tutarları meşrulaştırmaya çalıştığını belirtiyor.
Bu tür durumların çoğunun önüne geçmek amacıyla perşembe günü sabit tarifeli yeni bir sistem yürürlüğe girdi; buna göre belirli bölgelere yapılan yolculuklarda herkes aynı ücreti ödeyecek. Böylece, aşağıda gösterilen ve “1. halka” olarak adlandırılan bölgeye gitmek isteyenler gündüz 16 avro, 7.00–22.00 saatleri arasında, gece ise 20 avro, 22.00–7.00 saatleri arasında ödeyecek.
“2. halka”ya yapılacak yolculuklarda gündüz ücret 19 avro, gece ise 23 avroya çıkacak. Bu tutarlar hafta sonları ve resmî tatillerde de geçerli olacak.
Kapsam dışındaki güzergâhlarda ise ücret, taksimetre üzerinden hesaplanmaya devam edecek.
Yeni tarifede bagaj ücreti fiyata dâhil; böylece 55x35x20 santimetreyi aşan bavullar için ödenen 1,60 avroluk ek ücret kaldırılıyor.
Portekiz Taksi Federasyonu (FPT) Başkanı Carlos Silva, Portekiz ajansı Lusa’ya yaptığı açıklamada sistemin ancak kasım ayından itibaren tam kapasiteyle işleyeceğini belirtti ve başkent dışındaki Moscavide, Sacavém ve Prior Velho gibi bölgeler için de sabit ücret belirlenmesi gerektiğini söyledi. Silva, “Bir kişinin Parque das Nações’a kadar 16 avro ödeyip, hedefine biraz daha ileride ama artık başka bir belediyeye, Loures’e ve havalimanına bu kadar yakın bir yere gittiğinde ücretin yeniden taksimetreye göre hesaplanmasının adil olmadığını düşünüyorum” dedi.
“Turist fiyatları”
Yeni fiyat tablosunun açıklanmasının ardından sosyal medyada tepkiler gecikmedi. Birçok kişi, belirlenen tutarların fazla yüksek olduğunu savunuyor ve örnek olarak havalimanından yalnızca iki kilometre kadar uzaklıktaki Alvalade semtine ya da Parque das Nações’a yapılan kısa mesafeli yolculukları gösteriyor.
Bir _Instagra_m kullanıcısı, Parque das Nações’taki Oriente istasyonuna sık sık taksiyle gittiğini ve bu yolculuk için 7,50 ile 10 avro arasında ödediğini belirtiyor. “Ve şimdi bu kadar yüksek bir rakamı sabit tarife yaptılar, neden?” diye soruyor. Yorumlar arasında, TVDE gibi alternatif ulaşım platformlarının yeni ücretlerden en çok fayda sağlayacak kesim olacağı görüşü de dile getiriliyor.
Bazı kullanıcılar, yetkilileri “turistlere yönelik fiyatlar” belirlemekle ya da çok sayıda taksicinin yüksek tarifelerini ve tartışmalı uygulamalarını “meşrulaştırmakla” suçluyor. Yorumlardan birinde, “Yıllardır bazılarının yaptığı şeyi yasallaştıracaklar: taksimetreyi kapatmak” ifadeleri yer alıyor.
Öte yandan, şeffaflık adına tabelaya bağlanmış fiyatlara ihtiyaç olduğunu kabul edenler de var. Bir kullanıcı Reddit’te, “Bunu başka ülkelerde de gördüm; ücretlerin taksimetreye bağlı olmadan, önceden varış noktasına göre belirlenmiş olması aslında işe yarayabiliyor” diye yazıyor.
Metro ve otobüs gibi toplu taşıma seçeneklerine yönelme ihtimali de yorumlarda sıkça anılıyor, ancak “büyük ve ağır valizlerle” ya da “çocuklarla seyahat etmenin” getirdiği zorluklar da hatırlatılıyor.
Protokol yalnızca tarifeleri düzenlemiyor
Perşembe günü yürürlüğe giren yeni tarifeler, ilk aşamada havalimanındaki taksi durağı için yetki belgesi olmayanlar da dâhil olmak üzere tüm taksicileri kapsayacak. “Yetkilendirme süreci de perşembe günü başlayacak” diye açıkladı yetkili isim.
Carlos Silva, yeni kuralların daha fazla taksiciyi havalimanı durağına çekebileceğini ve bölgede daha çok taksinin hizmet vermesini sağlayabileceğini de düşünüyor. “Pek çok sürücünün çeşitli nedenlerle havalimanında durmadığını biliyoruz, ancak açık kurallar olursa bunu yeniden değerlendirebilirler; şu anda kendilerini rahat hissetmiyorlar. Sabit fiyatlar, bekleme süresini telafi ederek onlar için daha avantajlı bile olabilir” dedi.
Bugün Lizbon Havalimanı’na varırsanız, taksi hizmetinde bu yeni ücretlerin uygulandığını göreceksiniz. Ancak hem gelen yolcu bölümünde hem de dışarıda, herkesin kolayca görebilmesi için gerekli bilgilendirme panoları hâlâ eksik. Şeffaflık, “hizmet kalitesini artırmanın ve kullanıcıları korumanın” yanı sıra, yeni düzenlemenin temel taşlarından biri olarak öne çıkıyor.
Eylül ayında Lizbon Belediyesi, ANA – Aeroportos de Portugal, Lizbon Turizm Birliği (ATL), FPT (Portekiz Taksi Federasyonu) ve ANTRAL – Ulusal Hafif Araçlı Karayolu Taşımacılığı Birliği tarafından imzalanan sabit ücret protokolü, taksicilerin “hizmet vermeyi reddetmemesi” gibi başka kurallar da içeriyor.
Ayrıca kuponların ve elektronik ödemelerin kabulü zorunlu olacak; bu nedenle ödeme terminallerinin her zaman çalışır durumda olması gerekecek.
PSP denetimi düzenleme ihtiyacını ortaya koydu
Henüz ancak gelecek ayın başında tam olarak uygulanacak olan bu yeni önlemler, aynı zamanda ağustos ayı sonunda Lizbon’daki Humberto Delgado Havalimanı’nın gelen yolcu bölümünde Kamu Güvenliği Polisi’nin (PSP) gerçekleştirdiği geniş çaplı denetimin ardından hayata geçirildi; bu operasyonda taksi faaliyetleriyle ilgili 67 ihlal tespit edildi.
Lizbon Metropoliten Komutanlığı (COMETLIS) yaptığı açıklamada, havalimanında yaklaşık yüz taksinin denetlendiğini ve bunların sonucunda 67 ihlalin 32’sinin “taksimetrenin usule aykırı yerleştirilmesi” nedeniyle kayda geçtiğini bildirdi.
Tespit edilen ihlaller arasında sekiz sürücünün CMT’sinin (Taksi Şoförü Sertifikası) bulunmadığı, altısının zorunlu belgeleri taşımadığı, altı araçta yangın söndürücünün kullanım süresinin dolduğu, üçünde teknik muayenenin eksik olduğu ve üçünde de sürücülerin ehliyetlerinde taksi şoförleri için zorunlu olan “Grup 2” ibaresinin yer almadığı belirlendi.
Ayrıca iki araçta taksimetrenin kullanım süresinin dolduğu, iki taksinin bakımsız ve kötü durumda olduğu, bir sürücünün çocuk koltuğu ya da emniyet sistemlerini kullanmadığı, birinin sigortasız araç kullandığı, birinin alkollü araç kullandığı ve birinin de özel otoparkta usulsüz park ettiği tespit edildi.
PSP ayrıca iki sürücüye eksik belgelerini ibraz etmeleri için uyarı tebliğ etti ve sürücülerden biri hakkında bekleyen iki dış soruşturma talebini de yerine getirdi.
Bu metnin hazırlanmasına Joana Mourão Carvalho da katkıda bulundu.
