Norveç ordusunun askeri tatbikat için kiraladığı Çin üretimi elektrikli otomobillerin, askerlerin hareketlerini ve askeri tesislerin güvenlik şifrelerini kaydettiği ortaya çıktı. Tatbikat sonrası kayıtlar silinirken, verilerin başka bir yere aktarılıp aktarılmadığı belirsizliğini koruyor.
Norveç’te büyük çaplı bir askeri tatbikatta kullanılan kiralık araçların, askerlerin görüntülerini, güzergâhlarını ve askeri tesislere girişte kullanılan şifreleri kaydettiği bildirildi. Dagens Næringsliv gazetesinin haberine göre askerler, kendilerine bildirilmeyen kayıt özelliğini tatbikat sırasında fark etti. Verilerin yalnızca araçlarda mı tutulduğu yoksa başka bir yere mi aktarıldığı ise bilinmiyor.
Norveç Silahlı Kuvvetleri tarafından Norveç’teki Hertz şirketinden kiralanan araçların en az ikisinin, Çinli otomobil üreticisi Changan’ın Deepal markasına ait elektrikli araçlar olduğu belirtildi. Haberde, Norveç’teki Hertz şirketinin Volvo Cars’a, Volvo üzerinden de Çinli Geely grubuna bağlı olduğu aktarıldı.
Askeri giriş şifreleri de kayda girdi
Tatbikata katılan Teğmen Fredrik Blanck, kayıtların araçlara kimlerin binip indiğini, hangi güzergâhların izlendiğini, kimlerin alındığını ve farklı noktalarda ne kadar süre kalındığını gösterdiğini söyledi.
Blanck, askerlerin askeri kapıları ve girişleri açmak için kullandığı erişim kodlarının da görüntülere kaydedildiğini belirtti. Verilerin araçta kalıp kalmadığının veya başka bir yere aktarılıp aktarılmadığının belirsiz olduğunu ifade etti.
Askerlerin talep etmediği ve önceden bilgilendirilmediği kayıt özelliğinin fark edilmesine rağmen, kullanılabilecek alternatif araç sayısının yetersiz olması nedeniyle birim tatbikatın kalan bölümünde aynı araçları kullanmayı sürdürdü.
Kayıtlar silindi, veri aktarımı belirsiz
Norveç basınına göre görüntüler tatbikatın ardından araçlardan silindi. Ancak kayıtların yalnızca araçlarda depolanıp depolanmadığı açıklığa kavuşmadı.
Volvo Cars, Çinli sahipliğin güvenlik riski oluşturduğu iddiasını reddederek yasal bir dayanak olmadan Geely ile veri paylaşılamayacağını belirtti.
Norveç Silahlı Kuvvetleri ise araçların neden kiralandığı veya bu tür araçların kullanımının yeniden değerlendirilip değerlendirilmeyeceği konusunda kamuoyuna açıklama yapmadı.
Deepal araçların varsayılan olarak kayıt modunda olup olmadığı, görüntülerin herhangi bir aşamada başka bir sisteme yüklenip yüklenmediği ve gelecekteki tatbikatlarda Çinli şirketlere ait ya da Çin’de üretilmiş araçlara yasak getirilip getirilmeyeceği henüz bilinmiyor.
Tatbikatta Oslo Havalimanı’nın korunması da çalışıldı
Hovedstad (Başkent) Tatbikatı, 14–18 Eylül’de gerçekleştirildi ve Norveç Yurt Savunma Gücü’nün yıl içindeki en büyük tatbikatı oldu.
Oslo ve Akershus Yurt Savunma Gücü Bölgesi’nden yaklaşık 5 bin asker, parlamento ve hükümet binaları dahil başkent bölgesindeki noktalarda eğitim aldı. Tatbikatın bir bölümünde, savaş durumunda Oslo Gardermoen Havalimanı’nın korunmasına odaklanıldı.
Norveç’in toprak savunmasından sorumlu Yurt Savunma Gücü, ağırlıklı olarak ülkedeki kritik altyapıyı koruyan yedek askerlerden oluşuyor.
Bağlantılı araçlarda güvenlik tartışması
Modern araçlarda park yardımından sürücü izlemeye ve görüntü kaydına kadar farklı amaçlarla kullanılan kameralar bulunuyor. GPS ve internet bağlantıları da verilerin üreticiye aktarılmasına imkân verebiliyor. Bu özellikler, çeşitli Batı ülkelerinde Çin yapımı araçlara ilişkin güvenlik endişelerini gündeme getiriyor.
Oslo’nun toplu taşıma işletmecisi Ruter, geçen yıl yapılan testlerde Çinli Yutong tarafından tedarik edilen elektrikli otobüslerin yazılımına üreticinin uzaktan erişebildiğinin tespit edildiğini açıklamıştı. İşletmeci, bu erişimin teorik olarak otobüslerin durdurulmasına imkân verebileceğini belirtmişti.
Türk savunma şirketlerinden yabancı elektrikli araçlara kısıtlama
TUSAŞ Motor Sanayii (TEI) Genel Müdürü Mahmut Faruk Akşit de geçen günlerde konferansta yaptığı konuşmada, Türkiye’nin önde gelen savunma sanayisi şirketlerinin güvenlik gerekçesiyle yabancı elektrikli araçları tesislerine alınmadığını açıklamıştı.
Otonom ve elektrikli araçların kamera, sensör ve yazılımlarının güvenlik açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Akşit, şu ifadeleri kullanmıştı:
“Yapay zekayla savaş simülasyonu yaparsanız, yapay zeka hemen her seferinde arabaları füze olarak kullanıyor. Ne demek o. Yerde yürüyen güdümlü füze olarak kullanıyor. Arabanın kontrolünü ele geçiriyor. Biz Türkiye olarak ASELSAN, ROKETSAN, HAVELSAN ve TEI olarak yabancı elektrikli arabaları artık kampüsün içine sokmuyoruz. Çünkü çok fazla sensör var, kamera, bilmem ne, haritasını çıkarıyor ve kontrolü bizde değil. Ama yazılım ve kontrol başka birindeyse, o ne istiyorsa onu yapar, ne yazık ki.”
