Çernobil, Yaban Hayatı İçin Beklenmedik Bir Sığınak Haline Geldi
Çernobil, neredeyse “ölü bölge” kavramıyla özdeşleşmiş durumda. Harabeler, radyasyon ve ürkütücü bir sessizlikle anılan bir yer. Bu abartılı bir görüntü de değil: On yıllar boyunca birçok bilim insanı, santralin çevresindeki arazilerin nesiller boyunca biyolojik olarak harap kalacağını varsaydı. Ancak patlamadan neredeyse kırk yıl sonra ortaya çıkan gerçek, herkesin tahmin ettiğinden çok daha karmaşık ve şaşırtıcı oldu. Reaktör 26 Nisan 1986’da patladığında Sovyet yetkililer 100 binden fazla kişiyi tahliye etti ve santralin çevresinde 30 kilometrelik bir yasak bölge oluşturdu.
Çernobil, Yaban Hayatı İçin Beklenmedik Bir Sığınak Haline Geldi
Zamanla bu alan Ukrayna topraklarında yaklaşık 2 bin 600 kilometrekareye ulaştı. Bu, Meksiko’nun yaklaşık 1,7 katı büyüklüğünde bir alan demek. Bölgede yerleşim, ekonomik faaliyet ve kamu erişimi yasaklandı. O tarihten bu yana bölge, gezegenin en yüksek radyoaktif kirliliğe sahip yerlerinden biri olarak kaldı. Ancak neredeyse kimsenin tahmin etmediği şey, insanın bu alandan çekilmesinin beklenmedik bir sonuç doğurmasıydı: Çernobil, yaban hayatı için bir sığınağa dönüştü.
Çernobil, Yaban Hayatı İçin Beklenmedik Bir Sığınak Haline Geldi
Bugün Çernobil Yasak Bölgesi; gri kurtlar, boz ayılar, Avrasya vaşakları, geyikler, yaban domuzları, kızıl geyikler ve Avrupa bizonları gibi türlerin önemli popülasyonlarına ev sahipliği yapıyor. Hatta bir dönem doğada neslinin tükendiği kabul edilen ve 1990’ların sonunda bölgeye yeniden salınan Przewalski atları da bölgede serbestçe dolaşıyor.
Çernobil, Yaban Hayatı İçin Beklenmedik Bir Sığınak Haline Geldi
Lancaster Üniversitesi’nden şehir tasarımı profesörü Nick Dunn’ın The Conversation’da aktardığına göre, yalnızca Ukrayna tarafındaki belirli bir bölgede 150’den fazla Przewalski atı yaşıyor. Şimdi Almanya’daki Freiburg Albert Ludwig Üniversitesi’nden Ukraynalı ekolog Svitlana Kudrenko’nun liderliğinde Proceedings of the Royal Society B dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, bu beklenmedik vahşi yaşam canlanmasının bugüne kadarki en ayrıntılı tablosunu sunuyor.
Çernobil, Yaban Hayatı İçin Beklenmedik Bir Sığınak Haline Geldi
Koruma altındaki doğal rezervlerden daha fazla yaşam var Araştırma ekibi, 2020-2021 yılları arasında Ukrayna’nın kuzeyinde 60 bin kilometrekarelik bir alana kamera tuzakları yerleştirdi. Bu alan, Çernobil Yasak Bölgesi’ni, yakındaki dört doğal rezervi ve resmi koruma statüsü bulunmayan bazı bölgeleri kapsıyordu. Çalışmada 13 farklı yabani türe ait 31 bin 200 kayıt elde edildi. Bunların 19 bin 832’si, yani yarıdan fazlası doğrudan Çernobil rezervinin içinde kaydedildi.
Çernobil, Yaban Hayatı İçin Beklenmedik Bir Sığınak Haline Geldi
Bu rakamlar tek tek hayvan sayısını göstermiyor; çünkü aynı hayvan kamerayı birden fazla kez tetiklemiş olabilir. Buna rağmen veriler üzerinden oluşturulan istatistiksel modeller bilim insanlarını şaşırttı. Çünkü tür çeşitliliği, yoğunluk ve hayvanların kameralar tarafından tespit edilme sıklığı, aktif biçimde koruma amacıyla yönetilen doğal rezervlere kıyasla Çernobil Yasak Bölgesi’nde belirgin şekilde daha yüksekti.
Çernobil, Yaban Hayatı İçin Beklenmedik Bir Sığınak Haline Geldi
Kudrenko, IFLScience’a yaptığı açıklamada şunu söyledi: “Katı yönetimlerine rağmen doğal rezervlerdeki tür çeşitliliğinin yasak bölgeye kıyasla daha düşük olmasına şaşırdım.” En büyük toparlanma nedeni: İnsanın yokluğu
Çernobil, Yaban Hayatı İçin Beklenmedik Bir Sığınak Haline Geldi
Kaçınılmaz soru şu: Bütün bunlar radyasyona rağmen mi oluyor, yoksa radyasyonla birlikte mi? Kısa cevap şu gibi görünüyor: En azından bazı büyük memeli türleri için radyasyonun etkisi beklenenden daha az olabilir. 2016’da yayımlanan bir çalışma, Çernobil Yasak Bölgesi’ndeki memelilerin dağılımı ile radyoaktif kirlilik seviyeleri arasında net bir ilişki olmadığını göstermişti.
