(ÖZEL HABER) – Bir bakır kabın yeniden kullanıma hazırlanması, bir yorganın desenlerle işlenmesi ya da yıpranan ayakkabının onarılması… Uşak’ta yıllardır ustaların elinde şekillenen bu işler, kentin gündelik hayatının ve üretim kültürünün bir parçasını oluşturuyor. Ancak tezgah başında edinilen bilginin gelecek kuşaklara nasıl aktarılacağı, zanaatların geleceğine ilişkin önemli bir soru olarak duruyor.
Kalaycılıkta aile geleneğini sürdüren isimlerden biri Murat Ormanşahin. Ormanşahin, babası Erdoğan Ormanşahin’den devraldığı mesleği üçüncü kuşak olarak yaşatıyor. Kurşunlu Camii çevresindeki dükkanında bakır kapları geleneksel yöntemlerle kalaylayan ustanın hikayesi, mesleki bilginin aile içinde aktarılmasına örnek oluşturuyor. Babadan kalan tezgahta sürdürülen iş, yalnızca kapların bakımından ibaret değil. Malzemeyi tanımak, kullanılacak yöntemi bilmek ve el becerisi kazanmak, zaman içinde öğrenilen ustalık gerektiriyor. Değişen mutfak alışkanlıklarıyla kullanım alanı daralan kalaycılıkta, bu birikimin devamlılığı ayrı bir önem taşıyor.
El yorgancılığında ise iğne, iplik ve dolgu malzemesi, ustanın elinde desenli bir ürüne dönüşüyor. Uşak’ta bu zanaatı sürdüren Feyzullah Hantaş, mesleği dört ayrı ustadan öğrendiğini anlattı. Kılıfın hazırlanmasından dolgunun yerleştirilmesine, kenarların düzenlenmesinden desenlerin işlenmesine kadar her aşama dikkat ve sabır istiyor. Hantaş’ın dile getirdiği sorunların başında çırak yetişmemesi geliyor. Fabrikasyon ürünlere yöneliş ve müşterilerin tercihlerindeki değişim de mesleğin geçirdiği dönüşümde etkili oluyor. El yapımı yorganlarda dikim süresinin modele ve işçiliğe göre değişmesi, bu işin öğrenilmesinde uygulamanın ve tecrübenin taşıdığı önemi gösteriyor.
Ayakkabı tamirciliğinde ise hizmete duyulan ihtiyaçla yeni usta yetişmesi arasında farklı bir tablo bulunuyor. Uşak Ayakkabıcılar Çarşısı’nda çalışan Sezgin Alcıl, tamir işlerinin arttığını, buna karşılık mesleği öğrenmek isteyen genç bulmakta zorlandığını ifade ediyor. Babasından devraldığı işi sürdüren Alcıl, bazı müşterilerin yeni ayakkabı almak yerine mevcut ürünlerini onartmayı tercih ettiğini ifade ederek, “Taban yenileme, dikiş ve çeşitli onarımlarla ayakkabıların kullanım ömrü uzatılıyor” dedi. Bu sektörde de iş talebinin bulunması, tezgahın başına geçecek yeni kişilerin yetişmesi mümkün olmuyor.
Uşak’ta çıraklıktan kendi iş yerini açmaya uzanan örnekler de var. Uşaklı bobinaj ustası Mustafa Orhan, Zekeriya Küplemez’in yanında öğrendiği mesleği kendi atölyesine taşıdı. Motor sarımı ve elektrikli el aletlerinin onarımı üzerine çalışan Orhan, ileride yanında çırak yetiştirmek istediğini belirtiyor.
Bu örnekler, kentteki bütün mesleklerin aynı süreçten geçmediğini ortaya koyuyor. Bazı işlerde aileden devralınan tezgahlar çalışmaya devam ederken bazı alanlarda yeni çalışan yetiştirme ihtiyacı öne çıkıyor. Uşak’ın zanaat birikiminin geleceği de mesleği öğreten ustalarla onu öğrenmek isteyen gençlerin hangi koşullarda buluşabileceği sorusunda düğümleniyor.
Muhabir: YAVUZ KUŞDEMİR
