Ukrayna Devlet Başkanı Volodımır Zelenskiy, ABD Başkanı Donald Trump’ın pazar günü duyurduğu enerji ateşkesinin Rusya tarafından ihlal edildiğini söyledi. Zelenskiy, Kiev’in söz konusu mutabakat hakkında bilgilendirilmediğini ve ateşkesi medyadan öğrendiğini belirtti.
Zelenskiy, “Bundan haberimiz yoktu. ABD Başkanı’nın bir enerji ateşkesi sağladığını biz de medyadan öğrendik” dedi.
Varşova Güvenlik Forumu’nda konuşan Zelenskiy, Moskova’nın öneriyi kabul edip etmediğinin dahi belirsiz olduğunu vurguladı. Rusya’dan ateşkese yönelik kamuoyu önünde herhangi bir destek açıklaması gelmediğini belirten Zelenskiy, Ukrayna’nın enerji altyapısına yönelik saldırılarda da azalma yaşanmadığını söyledi.
Zelenskiy, “Ateşkesi desteklediklerine dair hiçbir işaret görmedik” diyerek Rusya’nın Ukrayna’daki enerji tesislerini hedef almaya devam ettiğini ifade etti.
Trump’ın açıklama yaptığı sırada Kiev’in geniş kesimleri, Rusya’nın hava saldırılarının ardından elektrik ve su kesintileriyle karşı karşıyaydı. Onarım ekipleri enerji şebekesini yeniden devreye sokmak için çalışırken Zelenskiy, Rusya’nın kısa süre sonra Harkiv’deki bir elektrik santraline yönelik yeni bir saldırı düzenlediğini söyledi.
Trump’ın sosyal medya platformu Truth Social’a atıfta bulunan Zelenskiy, “Putin’in Truth Social’ı okumadığı açıkça ortadaydı” diye konuştu.
Zelenskiy, gece boyunca Ukrayna’daki bir doğal gaz üretim tesisi ile bir akaryakıt istasyonunun da Rusya tarafından vurulduğunu, buna karşılık Ukrayna’nın Rus petrol rafinerilerine saldırmaktan kaçındığını belirtti.
Saldırıların sürmesine rağmen Kiev’in enerji altyapısına yönelik karşılıklı saldırıların durdurulmasına uymaya hazır olduğunu söyledi.
“Rusya aynı şeyi yapmaya hazırsa biz de enerji ateşkesine uymaya hazırız. Onlar kabul ederse biz de ederiz,” dedi.
Washington gerekli görürse resmî güvence vermek için imza atabileceğini belirten Zelenskiy, ancak Moskova’nın bu ateşkese uymasını sağlaması gereken tarafın ABD olduğunu vurguladı.
Trump-Putin dizel anlaşması tepki çekiyor
Zelenskiy’nin açıklamaları, Washington’la birkaç gündür tırmanan gerginliğin ardından geldi. Gerginlik, Trump’ın cuma günü Vladimir Putin’le, Rus dizelinin ABD ve dünya piyasalarına arzını öngören bir anlaşma yaptığını duyurmasıyla başlamış, kasım ayında yapılacak ABD ara seçimleri öncesinde yükselen akaryakıt fiyatlarını düşürmeyi hedeflemişti.
Ardından ABD Hazine Bakanlığı, halihazırda tankerlere yüklenmiş Rus dizeli için yaptırımları altı aylığına gevşeten bir lisans yayımladı; bu lisans nisan 2027’ye kadar sevkiyata izin vererek Washington’ın Moskova’nın enerji gelirlerini kısıtlama yönündeki çabalarından belirgin bir geri adımı temsil etti.
Bu adım, aralarında Trump’a geri adım atma çağrısı yapan iki partili bir senatörler grubunun da bulunduğu Avrupalı liderler ve Amerikalı parlamenterlerden tepki çekti; eleştirilerde, anlaşmanın Moskova’ya Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşı finanse etmek için yeni gelir kapıları açabileceği uyarısı yapıldı.
Trump ise yükselen akaryakıt fiyatlarından, Ukrayna’nın Rus petrol rafinerilerine düzenlediği saldırıları sorumlu tuttu ve Zelenskiy’den bu saldırıları durdurmasını istedi. Cumartesi günü bir adım daha ileri giderek Ukrayna’nın yeni bir başkana ihtiyaç duyduğunu öne sürdü ve ülkenin savaş dönemi liderini savaşı bitirme çabalarını engellemekle suçladı.
Pazar günü Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, Rusya ve Ukrayna’nın derhal yürürlüğe girecek bir enerji ateşkesi üzerinde anlaştığını duyurdu. Ancak taraflardan hiçbiri anlaşmayı kamuoyu önünde doğrulamadı.
Benzer bir açıklama eylül ayında da yapılmış, ancak saldırıların durması sağlanamamıştı.
Zelenskiy, Varşova’daki konuşmasında Washington yönetimine politikasını değiştirme çağrısında bulundu.
Zelenskiy, “Rusya üzerinde Amerikan baskısına ihtiyacımız var. Yaptırımların gevşetilmesine ve tavizlere değil, gerçek baskıya” dedi.
Ukrayna’nın Rus petrol rafinerilerine ve enerji ihracatına yönelik saldırılarının, Moskova’nın Ukrayna’nın enerji altyapısına karşı uzun süredir sürdürdüğü saldırılara bir yanıt olduğunu savunan Zelenskiy, ateşkesin işleyebilmesi için her iki tarafın da bu tür saldırıları durdurması gerektiğini belirtti.
Zelenskiy seçimleri Trump 60 günlük ‘ateşkesi’ sağlarsa gündeme getirecek
Trump’ın cumhurbaşkanlığı seçimi yapılması yönündeki yeniden artan baskılarına yanıt veren Zelenskiy, mevcut güvenlik koşullarında sandık kurulmasının hâlâ imkânsız olduğunu, Rus saldırılarının artık günün 24 saati sürdüğünü söyledi.
“Güvenlik açısından bu tamamen imkânsız. Gündüz gece demeden saldırı altındayız,” dedi.
Zelenskiy ayrıca, cephede görev yapanlar da dahil olmak üzere bir milyondan fazla Ukraynalı asker için oy kullanmayı organize etmenin yarattığı lojistik zorluklara dikkat çekti.
Yine de Zelenskiy, Washington’ın Moskova ile kapsamlı bir ateşkes sağlaması hâlinde Ukrayna’nın hukukî çerçevesinde değişiklik aramaya hazır olduğunu ifade etti.
“Eğer bir ateşkes olursa ve Amerikalılar Ruslarla böyle bir anlaşmaya varırsa, Parlamentomuzla birlikte çalışmaya ve zor çözümler bulmaya hazırım,” dedi.
Bunun yasalarda, hatta anayasada değişiklikleri gerektirebileceğini ima eden Zelenskiy, ancak sıkıyönetim koşullarında anayasa değişikliklerine izin verilmediğini hatırlattı.
Zelenskiy daha sonra Trump’ın Moskova ile kurduğu diplomatik temasları ABD başkanına yöneltilmiş bir meydan okumaya dönüştürdü. Washington’ın Putin üzerindeki nüfuzunu kullanarak çatışmaların tamamen durmasını sağlaması gerektiğini savundu.
“Ve en az 60 günlük tam bir ateşkes sağlanırsa seçimlerin yapılması için çalışmaya hazırım,” diye ekledi.
Zelenskiy Rus hibrit saldırıları konusunda uyarıyor
Washington’la yaşanan anlaşmazlığın ötesinde Zelenskiy, Ukrayna istihbaratının Avrupa ülkelerini istikrarsızlaştırmaya dönük yeni Rus planlarını ortaya çıkardığını bildirdi.
Foruma hitaben, “İstihbarat servislerimiz Rusya’nın Avrupa’ya, farklı ülkelere, sizin ülkelerinize karşı çok sayıda, çok agresif hibrit operasyon planladığını biliyor,” dedi.
Avrupa hükümetlerine tetikte ve birlik içinde kalma çağrısı yapan Zelenskiy, “Küçük bir istikrarsızlaştırma eylemi diye bir şey yoktur,” diye ekledi.
Zelenskiy ayrıca Ukrayna’nın F-16 savaş uçakları için mühimmat, hava savunma önleyicileri ve ülke içi silah ile insansız hava aracı üretimi için finansman dâhil olmak üzere askerî desteğin sürdürülmesi çağrısında bulundu.
Polonya ile savunma sanayii alanında daha yakın işbirliği talep eden Zelenskiy, ortak üretim ve teknolojik ortaklıkların her iki ülkenin güvenliğini güçlendirebileceğini savundu.
Zelenskiy, Avrupa liderlerine Ukrayna’nın Avrupa Birliği’ne katılım müzakerelerinde yeni gecikmelerin önüne geçilmesi çağrısında bulundu. İlerleme kaydedilmesinin yalnızca siyasi açıdan değil, bir kışı daha savaş koşullarında geçiren Ukraynalıların morali bakımından da hayati önem taşıdığını söyledi.
Zelenskiy, “Lütfen Ukrayna’nın Avrupa ile bütünleşme sürecinde herhangi bir duraksamaya izin vermeyin” dedi.
Kiev’in iki müzakere faslını açmayı beklediğini belirten Zelenskiy, yıl sonuna kadar iki faslın daha açılmasını istediklerini ifade etti.
Zelenskiy, “Halkımız, tüm zorluklara rağmen Ukrayna’nın Avrupa geleceğinin yakın olduğunu hissetmeli” diye konuştu.
Konuşmasının sonunda Avrupa liderlerine Washington yönetimine çağrıda bulunma mesajı veren Zelenskiy, enerji ateşkesi, gerilimin düşürülmesi ve güvenilir güvenlik garantilerinin yalnızca sosyal medyada duyurulan başlıklar olarak kalmaması, sahada acilen hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
Zelenskiy, “Gerçek hayatta, yalnızca Truth Social’da değil” dedi.
