ABD ile Avrupa Birliği arasında ticaret alanındaki gerilime yeni bir başlık eklendi. ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın (SKDM) ABD ticareti üzerindeki olası etkilerini incelemeye başladı.
USTR tarafından Federal Register’da yayımlanan duyuruda, mekanizmanın Amerikan şirketleri için haksız bir ticaret engeli oluşturup oluşturmadığına ilişkin kamuoyundan görüş istendi. Washington ayrıca AB’nin sistemi daha fazla ürünü kapsayacak şekilde genişletme planlarını da değerlendirecek.
Karbon sınır vergisi hangi ürünleri kapsıyor?
AB’nin SKDM uygulaması, karbon yoğun üretimin çevre kurallarının daha gevşek olduğu ülkelere kaydırılmasını önlemeyi amaçlıyor. Mekanizma 1 Ocak 2026 itibarıyla mali yükümlülük dönemiyle birlikte yürürlüğe girdi. Düzenleme kapsamında demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen gibi sektörlerdeki belirli ithal ürünlerin üretimi sırasında ortaya çıkan karbon emisyonlarına maliyet uygulanıyor. AB, bu uygulamayla Avrupa’da üretim yapan şirketlerle dış pazarlardan gelen ürünler arasındaki rekabet koşullarını dengelemeyi ve karbon kaçağının önüne geçmeyi hedefliyor.
Washington’dan “ticaret engeli” değerlendirmesi
ABD yönetimi ise SKDM’nin Amerikan şirketleri açısından ek maliyet ve düzenleyici yük oluşturduğunu savunuyor. USTR’nin incelemesinde, mekanizmanın ABD’li üreticilerin AB pazarına erişimine, doğrudan ve dolaylı ihracatına ve Avrupa Birliği ile yapılan toplam ticarete olası etkileri değerlendirilecek. Amerikan şirketlerinin görüşlerini USTR’ye iletmesi için 9 Kasım’a kadar süre tanındı.
AB, düzenlemenin kapsamını genişletmek istiyor
Brüksel ise SKDM’nin kapsamını daha fazla ürünü içerecek şekilde genişletmeye hazırlanıyor.
AB’nin planları arasında çelik ve alüminyumun yanı sıra daha fazla işlenmiş ürünün mekanizmaya dahil edilmesi bulunuyor. Avrupa Parlamentosu da eylül ayında kapsamın genişletilmesine yönelik bazı değişiklikleri kabul etti.
AB içinde de görüş ayrılıkları var
SKDM’nin geleceği konusunda Avrupa Birliği içinde de farklı görüşler bulunuyor. AB Konseyi ve Avrupa Parlamentosu, mekanizmanın hangi ürünleri kapsaması gerektiği ve karbon emisyonlarının nasıl hesaplanacağı gibi konularda henüz ortak bir noktaya ulaşmış değil. Bazı Avrupa Parlamentosu üyeleri sistemin daha kapsamlı olmasını savunurken, bazı kesimler yeni düzenlemelerin şirketler ve tüketiciler açısından maliyetleri artırabileceği görüşünde.
Ticaret gerilimi yeni bir boyut kazanabilir
ABD’nin incelemesi, Washington ile Brüksel arasındaki ticari anlaşmazlıkların yalnızca gümrük tarifeleriyle sınırlı kalmadığını gösteriyor. ABD daha önce de AB’nin karbon sınır düzenlemesini ticaret üzerindeki tarife dışı engeller kapsamında eleştirmişti. Washington’ın yeni incelemesinin, iki taraf arasında SKDM konusunda yürütülen görüşmelerin seyrini etkilemesi bekleniyor. Öte yandan Dünya Ticaret Örgütü de Rusya’nın başvurusu üzerine AB’nin karbon sınır düzenlemesinin hukuka uygunluğunu incelemek üzere panel kurulmasını kabul etti.
