Türkiye'nin biyolojik çeşitlilik açısından önemli bölgelerinden Nemrut Dağı'nda dikkat çeken bir olay yaşandı.
Yabancı uyruklu iki kişi, bölgede endemik olarak bulunan yaklaşık 20 santimetre büyüklüğündeki Saga Epipigera türü çekirgeleri toplarken yakalandı. Çekirgeler yeniden doğaya bırakılırken, kişilere biyolojik kaynakları izinsiz topladıkları gerekçesiyle toplam 1 milyon 400 bin lira idari para cezası uygulandı.
Olayın ardından gözler, Türkiye'ye özgü bu çekirgelerin neden toplandığına çevrildi.
Uzmanlara göre bu türlerin peşine düşülmesinin arkasında akademik araştırmalardan biyoteknolojiye, özel koleksiyonculuktan karaborsaya kadar farklı nedenler bulunabiliyor.
Nemrut Dağı'nda endemik çekirgelerin izinsiz toplanması ilk kez yaşanan bir durum değil.
Daha önce 3 kişinin bölgede 135 çekirgeyi tek tek poşetleyerek topladığı ve yakalandığı belirtildi.
Bu kişilere de biyolojik kaynakların izinsiz toplanması nedeniyle 2 milyon 97 bin lira idari para cezası uygulandığı aktarıldı.
Avcılık ve Yaban Hayatı Bölümü öğretim görevlisi Ergun Bacak'a göre, endemik çekirgelerin toplanmasının nedenlerinden biri bilimsel araştırmalar olabilir.
Yurt dışındaki bazı araştırmacılar, nadir böcek türlerini akademik çalışmalarında incelemek ve bilimsel makalelerde kullanmak amacıyla toplayabiliyor.
Endemik türler; yaşam alanları, davranışları, genetik özellikleri ve biyolojik yapıları açısından araştırmacılar için önemli veriler sağlayabiliyor.
Ancak uzmanlara göre bu durum, türlerin Türkiye'den izinsiz şekilde çıkarılmasını meşru hale getirmiyor.
Endemik böcek türlerinin önemi yalnızca akademik çalışmalarla sınırlı değil.
Zorlu çevre koşullarında yaşayan bazı türlerin ürettiği özel kimyasal maddeler, bilim dünyasının da ilgisini çekiyor.
Bu maddelerin ilaç, biyoteknoloji ve tarım alanlarında araştırmalara konu olabileceği belirtiliyor.
Böceklerden elde edilen bazı bileşenler antibiyotik, ağrı kesici ve kanser tedavisine yönelik çalışmalarda araştırılabiliyor.
Bu nedenle nadir ve endemik türler, bilimsel açıdan önemli birer doğal kaynak olarak değerlendiriliyor.
Endemik böceklerin toplanmasının bir başka nedeni ise özel koleksiyonculuk ve karaborsa olabilir.
Nadir türler canlı veya kurutulmuş şekilde yurt dışındaki koleksiyonculara satılabiliyor.
Bazı endemik böcek türlerinin Avrupa ve Doğu Asya'daki koleksiyon pazarlarında binlerce euro veya dolara alıcı bulabildiği belirtiliyor.
Bu durum, Türkiye'nin biyolojik çeşitliliğinin korunması açısından izinsiz toplama faaliyetlerini önemli bir sorun haline getiriyor.Çekirgelerin Çin kültüründe de dikkat çekici bir geçmişi bulunuyor.
Bazı çekirge ve cırcır böceği türleri, Çin'de bolluk ve bereketle ilişkilendiriliyor. Özellikle cırcır böceği müsabakaları Çin'de yüzyıllardır devam eden gelenekler arasında yer alıyor.
Bu geleneğin Tang Hanedanlığı dönemine kadar uzandığı belirtiliyor.
Cırcır böceği dövüşleri geçmişte yalnızca halk arasında değil, saray çevresinde de bir eğlence biçimi olarak görülüyordu.
