Türkiye’nin en büyük ihracat pazarlarından Avrupa‘ya yapılan karayolu taşımacılığında vize engeli ticareti etkilemeye başladı. Sınır kapılarında günlerce bekleyen tırlar, ihracat ürünlerinin teslimatını geciktiriyor. Sanayiciler artan maliyetler ve Avrupalı müşterilerle ticari ilişkilerin zarar görmesi riskine dikkat çekerken Ticaret, Dışişleri ve Ulaştırma ve Altyapı bakanlıkları sorunun çözümü için diplomatik temaslarını yoğunlaştırdı.
Ekonomim’den Barış Sedef’in haberine göre, özellikle Bulgaristan, Yunanistan ve Hırvatistan güzergahlarında yaşanan yoğunluk, uluslararası taşımacılıktaki vize sorununu derinleştirdi. Bazı sınır kapılarında kilometrelerce araç kuyruğu oluşurken sürücüler yaşadıkları sorunları protesto etmek için eylem düzenledi. Gecikmelerin etkisi ise nakliye şirketlerinin ötesine geçerek ihracatçı firmalara yansımaya başladı.
SINIRDA BEKLERKEN VİZE SÜRESİ DOLUYOR
Krizin temelinde, Schengen bölgesinde geçerli olan 90 günlük kalış sınırı bulunuyor. Uluslararası yük taşımacılığı yapan sürücüler, sınır kapılarındaki uzun bekleyişler nedeniyle bu süreyi aşabiliyor.
Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND) Başkanı Şerafettin Aras’ın verdiği bilgilere göre, Hırvatistan’a girişte bekleme süresi üç günü, Bulgaristan’dan Türkiye’ye dönüşte dört günü bulabiliyor. Türkiye’den Bulgaristan ve Yunanistan’a geçişlerde ise kuyruklar beş ila altı gün sürebiliyor.
Bu gecikmeler nedeniyle izin verilen süreyi bir veya iki gün aşan sürücüler, araçlarını bırakıp ayrılamadıkları halde yaptırımlarla karşılaşıyor. Aras, Hırvatistan’da bazı şoförlere para cezası kesildiğini ve pasaportlarına işlenen kayıtların yeni vize almalarını engellediğini belirtti.
UND, sürücülerin Avrupa güzergahlarında çalışmalarını engelleyen giriş yasaklarının kaldırılmasını istiyor. Dernek ayrıca Bulgaristan ve Yunanistan sınırlarındaki geçiş kapasitesinin artırılmasını ve soruna yönelik yeni düzenlemelerin takvime bağlanmasını talep ediyor.
MAKİNE İHRACATINDA TESLİMATLAR GECİKİYOR
Sınırdaki yoğunluktan etkilenen sektörlerin başında makine sanayisi geliyor. Avrupa ülkelerinin, Türkiye’nin toplam makine ihracatındaki payı yüzde 35 ile 40 arasında değişiyor.
Makine İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Sevda Kayhan Yılmaz, bazı sınır kapılarında işlemlerin yavaşladığını ve bu nedenle sevkiyatların planlanan tarihlerde tamamlanamadığını belirtti.
Yılmaz, mevcut aksaklıkların devam etmesi halinde Avrupa’ya yönelik makine ihracatında daha ciddi teslimat sorunları yaşanabileceğine dikkat çekti.
İHRACATÇILAR MÜŞTERİ KAYBINDAN ENDİŞELİ
Taşımacılıktaki gecikmeler, ihracatçıların maliyetlerini de artırıyor. Tırların sınırda geçirdiği sürenin uzaması, teslimat planlarını bozarken firmaların Avrupalı müşterileriyle ilişkilerini riske atıyor.
İkitelli Organize Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği Başkanı Ahmet Akkaya, beklemelerden kaynaklanan ek giderlerin ihracatçı firmalara yansıtıldığını belirtti.
Akkaya’ya göre, uluslararası pazarlarda rekabetin giderek zorlaştığı bir dönemde teslimatların aksaması, mevcut müşterilerin korunmasını da güçleştiriyor.
MACARİSTAN’DA 145 BİN BELGELİK KOTA TÜKENİYOR
Avrupa taşımacılığında yaşanan tek sorun Schengen vizesi değil. Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle alternatif güzergah olarak daha fazla kullanılan Macaristan’da da transit geçiş belgeleri yetersiz kalmaya başladı.
Türkiye ile Macaristan arasındaki anlaşmalar kapsamında belirlenen yıllık 145 bin belgelik ana kota, artan taşımacılık talebi nedeniyle hızla tükeniyor.
İki ülke arasındaki görüşmeler sonucunda 10 bin ek geçiş belgesi temin edildi ve bunların dağıtımına başlandı.
Ancak UND Başkanı Şerafettin Aras, yeni belgelerin yalnızca 20 ila 25 günlük taşımacılık ihtiyacını karşılayabileceğini belirtti. Yıl sonuna kadar mevcut ek kotanın yeterli olmayacağını vurgulayan Aras, yeni belge tahsislerinin gündeme alınması gerektiğini ifade etti.
ÜÇ BAKANLIK AVRUPA İLE GÖRÜŞÜYOR
Ticaret Bakanlığı, taşımacılık sektörünün karşı karşıya kaldığı vize sorunlarına ilişkin yazılı açıklama yaparak çözüm arayışlarının üç bakanlığın koordinasyonunda sürdüğünü bildirdi.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu’nun Bulgaristan’daki muhatapları ve Avrupa Komisyonu yetkilileriyle görüşmeler gerçekleştirdiği açıklandı.
Görüşmelerde Türk tır sürücülerinin vize işlemlerinde öncelik tanınması ve mevcut uygulamalarda kolaylık sağlanması istendi.
Bakanlıkların diplomatik girişimleri sürerken sektör temsilcileri, sürücülerin karşılaştığı giriş yasaklarının kaldırılmasını, sınır geçişlerinin hızlandırılmasını ve transit taşımalardaki belge sıkıntısının giderilmesini bekliyor.
