İSTANBUL (Medyascope) – Medyascope Yayın Yönetmeni Ruşen Çakır, gazeteci Reza Talebi ile İran’daki son gelişmeleri, savaşın ekonomik ve toplumsal etkilerini ve bölgedeki güç dengelerini değerlendirdi.
Medyascope Yayın Yönetmeni Ruşen Çakır, gazeteci Reza Talebi ile İran’daki son gelişmeleri, savaşın ekonomik ve toplumsal etkilerini ve bölgedeki güç dengelerini değerlendirdi. Talebi, sözlerine bir şiire atıfla başladı ve İran’ın bugünkü halini şöyle özetledi:
“Aslında biz İran milleti otobüs kaçırmış bir milletin çocuğuyuz. Şimdi İran durağında bekleyen bizler maalesef hiç iyi şeyler beklemiyoruz.”
Talebi’ye göre abluka, İran ekonomisini ciddi biçimde sarstı ve ülkenin dış ticaretini neredeyse durdurdu. Talebi, “Şu dönemde İran’ın ihraç ettiği ve ithal ettiği bütün limanlar kapalıdır” dedi.
Talebi, ABD’nin İran’daki enflasyona ilişkin verilerini abartılı buldu:
“Amerikalılar bunu tabii ki biraz abartıyor. Yüzde 300 diyorlar ancak yüzde 80’e varan bir enflasyon vardır.”
Talebi, tesettürdeki geri adımı taktiksel bir geri çekilme olarak gördü
Çakır, Tahran sokaklarında başı açık kadınları gösteren videoları sordu. Talebi, bu tabloyu büyükşehirlerde gördüklerini doğruladı ancak 1 milyon 648 bin kilometrekarelik ve yaklaşık 90 milyon nüfuslu ülkede durumun bölgeden bölgeye değiştiğini hatırlattı.
Talebi, değişimin arkasında halkın başlattığı isyanın bulunduğunu vurguladı:
“Bir kişi değil, iki kişi değil, milyonlarca insan başını açtı. Başı açık ve başı örtülü insanlar yan yana yaşadı ve bunu hükümete gösterdi. Hükümet geri çekilmeye mecbur oldu.”
Talebi, bu geri adımın kalıcı olup olmadığı konusunda temkinli konuştu ve “Düşünce olarak bu mekanizmanın çekirdeği değişmedi” dedi.
Talebi’ye göre geri çekilmenin nedeni halk ve halk baskısını sürdürürse geçici durum kalıcı hale gelebilir. Talebi, rejimin içindeki dengelere de dikkat çekti:
“Hâlâ İran’ın çekirdeğinde daha ideolojik, daha radikal, daha keskin kesimler var. Bunlar bu durumu kabul etmiyor.”
Petrol kuyularının kapanması İran’ı yıllarca geriye götürebilir
Talebi, İran’ın kaçak petrol sevkiyatının en iyimser hesapla 500 bin varilin altına düştüğünü söyledi. Bu düşüş, İran’ı petrol kuyularını kapatmaya zorlayabilir ve Talebi’ye göre bu kuyuları yeniden canlandırmak beş ila 10 yıl sürebilir. İran, Pakistan ve Afganistan üzerinden kaçak sevkiyatı artırmaya çalışsa da bu güzergâh 150 bin varili aşamıyor. Pakistan’ın sınırlarını kapatmasıyla İran ne petrol satabiliyor ne de dışarıdan benzin alabiliyor. Talebi, İran’ın genellikle Rusya’dan aldığı benzini de güçlükle ithal ettiğini aktardı.
Talebi, İsrail ve ABD’deki seçimlerin savaşa etkisine ilişkin soruya net bir yanıt verdi:
“Düşünüyorum ki İranlılar savaşı kaçınılmaz olarak görüyor. Yani savaş olacak.”
Talebi’ye göre Azerbaycan’daki başörtüsü yasağının asıl hedefi İran
Çakır, Azerbaycan’daki başörtüsü yasağını ve Türkiye ile arasındaki gerilimi sordu. İktidara yakın bazı isimler Azerbaycan yönetimini yasak nedeniyle eleştirince Bakü, bazıları hakkında tutuklama kararı çıkardı, bazılarına da giriş yasağı getirdi. Bakü’den gelen bazı açıklamalar, Türkiye’nin darbe planladığını da öne sürdü. Talebi, “Bu mesele başörtüsünden daha geniş ve daha önemli bir mesele” dedi.
Talebi, Azerbaycan’ın benzer bir uygulamayı 2010’larda da hayata geçirdiğini, ardından geri adım attığını hatırlattı. Talebi’ye göre Azerbaycan bugün başörtülü kız çocuklarına izin vermiyor ve Kürdehanı Cezaevi’nde tutuklu aileler bulunuyor. Talebi, “Görünen budur ki bu olayda proje İran içindi” dedi ve İran’ın Azerbaycan’daki Şii toplum içinde ciddi bir ideolojik nüfuza sahip olduğunu anlattı. Talebi, uygulamaya karşı çıktığını da açıkça belirtti:
“Herkes özgürdür, nasıl giyinsin, nasıl okula gitsin.”
