Vezirköprü Nerede, Neyi Meşhur? Samsun’un Tarihi İlçesi Hakkında Merak Edilen Her Şey!
Samsun’un köklü tarihi, doğal güzellikleri ve zengin kültürel mirasıyla öne çıkan ilçesi Vezirköprü, ziyaretçilerine tarih ve doğayı bir arada sunuyor. Şahinkaya Kanyonu, tarihî bedesteni, Kunduz Ormanları, Oymaağaç Höyüğü ve yöresel lezzetleriyle dikkat çeken Vezirköprü nerede, nasıl gidilir, neyi meşhur, kaç mahallesi ve köyü var? İşte Vezirköprü hakkında bilinmesi gerekenler…
Samsun’un güneybatısında yer alan Vezirköprü, Karadeniz’in doğal güzellikleriyle Anadolu’nun tarihî ve kültürel zenginliklerini bir araya getiriyor. Yaklaşık 1.674 kilometrekarelik yüzölçümüne sahip ilçe, geniş kırsal yerleşim alanları, tarihî yapıları, tarımsal üretimi ve turizm potansiyeliyle Samsun’un önemli merkezleri arasında bulunuyor.
Tarihi Hititler dönemine kadar uzanan Vezirköprü, geçmişte farklı medeniyetlere ev sahipliği yaptı. İlçe, özellikle Köprülü Mehmed Paşa ve Köprülüler ailesiyle anılan tarihî kimliğiyle de dikkat çekiyor.
Vezirköprü Nerede?
Vezirköprü, Samsun iline bağlı bir ilçedir. Karadeniz Bölgesi’nin Orta Karadeniz bölümünde, Kızılırmak havzasına yakın bir konumda yer alır.
İlçe; Samsun’un Alaçam, Bafra ve Havza ilçeleriyle, Sinop’un Durağan ve Saraydüzü, Çorum’un ise Osmancık ilçeleriyle komşudur.
Vezirköprü’nün Samsun şehir merkezine uzaklığı yaklaşık 110 kilometredir. İlçe merkezi deniz seviyesinden ortalama 348 metre yüksekliktedir.
Geniş yüzölçümü ve çok sayıdaki kırsal yerleşimiyle dikkat çeken Vezirköprü, Samsun’un önemli tarım ve hayvancılık merkezlerinden biridir.
Vezirköprü’nün Nüfusu Kaç?
TÜİK’in 2025 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçlarına göre Vezirköprü’nün nüfusu 87 bin 575 olarak kaydedildi.
Bu nüfusla Vezirköprü, Samsun’un nüfus bakımından öne çıkan ilçeleri arasında yer alıyor. İlçede şehir merkezi kadar kırsal mahalleler de önemli bir nüfusa sahip.
Vezirköprü’nün geniş kırsal yerleşim ağı, ilçenin sosyal ve ekonomik yapısında belirleyici rol oynuyor.
Vezirköprü Neyiyle Meşhur?
Vezirköprü denildiğinde ilk akla gelen yerlerin başında Şahinkaya Kanyonu geliyor. Ancak ilçenin tanıtımında doğal güzelliklerin yanı sıra tarihî yapılar, geleneksel el sanatları ve yöresel yemekler de önemli yer tutuyor.
Vezirköprü’nün öne çıkan değerleri şöyle:
-
Şahinkaya Kanyonu
-
Kunduz Ormanları
-
Vezirsuyu Tabiat Parkı
-
Oymaağaç Höyüğü ve Nerik Antik Kenti araştırmaları
-
Arastalı Bedesten ve tarihî Arasta
-
Vezirköprü Saat Kulesi
-
Fazıl Ahmet Paşa Medresesi
-
Taşhan
-
Kurt Köprü
-
Vezirköprü evleri
-
Tahtaköprü kilimi
-
Vezirköprü semaveri
-
Vezirköprü susuz bezi
Şahinkaya Kanyonu: Vezirköprü’nün Doğa Harikası
Vezirköprü’nün en önemli turizm değerlerinden biri olan Şahinkaya Kanyonu, Altınkaya Baraj Gölü üzerinde yer alıyor.
Yüksek kayalıkları, dar geçitleri, doğal bitki örtüsü ve etkileyici manzarasıyla dikkat çeken kanyon, özellikle tekne turlarıyla ziyaretçilerin ilgisini çekiyor.
2015 yılında tabiat parkı olarak tescil edilen Şahinkaya Kanyonu’nda tekne gezileri, kano, kamp, piknik, doğa yürüyüşü ve fotoğrafçılık gibi etkinlikler yapılabiliyor.
Samsun şehir merkezine yaklaşık 125 kilometre, Vezirköprü ilçe merkezine ise 17 kilometre uzaklıkta bulunan kanyon, bölgenin doğa turizmi açısından en önemli noktalarından biri olarak öne çıkıyor.
Vezirköprü’de Gezilecek Tarihî Yerler
Vezirköprü, yalnızca doğal güzellikleriyle değil, tarihî eserleriyle de dikkat çekiyor. İlçe merkezinde ve çevresinde geçmişten günümüze ulaşan pek çok yapı bulunuyor.
Arastalı Bedesten ve Arasta: Vezirköprü’nün tarihî ticaret hayatını yansıtan önemli yapılardan biridir. Geleneksel çarşı kültürünü yaşatan bu alan, ilçenin tarihî kimliğinin önemli parçaları arasında yer alıyor.
Fazıl Ahmet Paşa Medresesi: Osmanlı döneminin eğitim ve mimari anlayışını yansıtan tarihî yapılardandır.
Saat Kulesi: İlçe merkezinin simgelerinden biri olan saat kulesi, Vezirköprü’nün tarihî dokusunu tamamlıyor.
Kurt Köprü: İlçenin tarihî ve mimari değerleri arasında gösterilen köprü, geçmiş dönemlerin ulaşım ve yapı kültürünü yansıtıyor.
Oymaağaç Höyüğü: Vezirköprü’nün en önemli arkeolojik alanlarından biridir. Bölgede yapılan kazılarda Hitit dönemine ait buluntulara ulaşılmıştır. Araştırmacılar, burada bulunan kalıntıların Hititlerin kutsal kenti Nerik ile bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor.
İlçede ayrıca Çifte Hamam, Kale Camii, Kale Hamamı, Namazgâh Camii, Taceddin İbrahim Paşa Camii, Taşhan ve tarihî Vezirköprü evleri de görülmeye değer yerler arasında bulunuyor.
Vezirköprü’nün Meşhur Yemekleri Nelerdir?
Vezirköprü, yöresel mutfağıyla da öne çıkıyor. İlçenin geleneksel yemekleri arasında etli yemekler, hamur işleri ve katıkla hazırlanan lezzetler önemli yer tutuyor.
Vezirköprü’de öne çıkan yöresel lezzetler şunlar:
-
Oymaağaç Oğlak Kebabı: İlçenin tanınan yöresel et yemeklerinden biridir.
-
Kaz Tiridi: Kaz eti ve etin suyuyla hazırlanan geleneksel bir yemektir.
-
Keşkek: Özellikle düğün ve özel günlerde hazırlanan, buğday ve etle yapılan geleneksel lezzettir.
-
Katık Böreği: Yöresel mutfağın öne çıkan hamur işi çeşitlerindendir.
-
Pıtpıt Ekmeği: Sac üzerinde pişirilen geleneksel ekmek çeşididir.
-
Nünük: Yörede bilinen geleneksel bitkisel yemeklerden biridir.
-
Haluçka: Yöresel hamur işi ve yemek kültürünün örnekleri arasında yer alır.
-
Orman Kebabı ve Kuzu Çevirmesi: İlçede sevilen geleneksel et yemeklerindendir.
Vezirköprü mutfağında katıkla hazırlanan yemekler, keşkek ve oğlak kebabı özellikle dikkat çekiyor.
Vezirköprü’ye Nasıl Gidilir?
Vezirköprü’ye ulaşım karayoluyla sağlanıyor. Samsun şehir merkezinden ilçeye özel araç, otobüs ve minibüs seçenekleriyle ulaşmak mümkün.
Özel araçla ulaşım: Samsun merkezden Vezirköprü yönüne hareket eden sürücüler, Samsun-Çorum kara yolu güzergâhını ve Vezirköprü bağlantı yollarını kullanabiliyor. Yolculuk süresi trafik, hava ve yol koşullarına göre değişmekle birlikte yaklaşık 1,5-2 saat olarak planlanabilir.
Otobüs ve minibüsle ulaşım: Samsun Yusuf Ziya Yılmaz Şehirlerarası Otobüs Terminali çevresinden Vezirköprü yönüne ilçe ulaşım seferleri bulunuyor. Sefer saatleri ve hareket noktaları dönemsel olarak değişebileceğinden yolculuk öncesinde ilgili taşıma işletmelerinden bilgi alınması gerekiyor.
Uçakla ulaşım: Samsun Çarşamba Havalimanı üzerinden Samsun’a gelen ziyaretçiler, şehir merkezinden karayoluyla Vezirköprü’ye ulaşabilir. Şahinkaya Kanyonu, Samsun Çarşamba Havalimanı’na yaklaşık 148 kilometre mesafededir.
Vezirköprü’nün Mahalleleri Hangileri?
Vezirköprü, geniş yerleşim ağıyla Samsun’un dikkat çeken ilçelerinden biridir. İlçede merkez mahallelerinin yanı sıra kırsal mahalleler de bulunuyor.
İlçe merkezinde öne çıkan mahalleler şunlardır:
-
Atatürk Mahallesi
-
Bahçelievler Mahallesi
-
Cumhuriyet Mahallesi
-
Fazıl Ahmet Paşa Mahallesi
-
Hıdırlık Mahallesi
-
Mehmet Paşa Mahallesi
-
Nalbantlı Mahallesi
-
Yeni Mahalle
-
Taşkale Mahallesi
-
Tikenli Mahallesi
-
Tabakhane Mahallesi
-
Çanaklı Mahallesi
-
Çayırbaşı Mahallesi
-
Göl Yeni Mahallesi
-
Habibfakı Mahallesi
-
Abdulgani Mahallesi
-
Değirmenbaşı Mahallesi
-
Kuyumcu Mahallesi
-
Özgüney Mahallesi
-
Saraylı Mahallesi
-
Yeşilada Mahallesi
-
Özkuruçay Mahallesi
-
Kapaklıeşme Mahallesi
-
Özesentepe Mahallesi
-
Ortacami Mahallesi
-
Çamlıdere Mahallesi
-
Göl Mahallesi
Vezirköprü’nün Köyleri Hangileri?
Büyükşehir yasasıyla köylerin mahalle statüsüne geçirilmesinin ardından Vezirköprü’deki eski köyler bugün kırsal mahalle olarak anılıyor.
Güncel yerleşim kayıtlarında ilçeye bağlı 131 kırsal mahalle bulunuyor. Bunlardan bazıları şunlardır:
Adatepe, Ağcaalan, Ağcayazı, Ahmetbaba, Akören, Alan, Alanbaşı, Alancık, Alanşeyhi, Altınkaya, Arıca, Avdan, Aydınlı, Aydoğdu, Ayvalı, Bahçekonak, Bahçesaray, Bakla, Başalan, Başfakı, Bayram, Bektaş, Belalan, Boğa, Boğazkoru, Boruk, Burhaniye, Büyükkale, Cebeli, Çal, Çalman, Çaltu, Çamlıca, Çamlıdere, Çamlıkonak, Çekalan, Çekmeden, Çeltek, Çorakdere, Darıçay, Darıçayalanı, Devalan, Duruçay, Elaldı, Elbeği, Elmalı, Esen, Esentepe, Esenyurt, Göl, Göllüalan, Gömlekhisar, Güder, Güldere, Habibfakı, Hacılı, Halilbaba, Halkahavlı, Hayranlı, İmircik, İncesu, İnkaya, Kabalı, Kadıçayırı, Kadıoğlu, Kapaklı, Kapaklıeşme, Kaplancık, Karabük, Karacaören, Karadoruk, Karaköy, Karanar, Karapınar, Karkucak, Karlı, Kavakpınarı, Kılıçgüney, Kıranalan, Kıratbükü, Kırma, Kızılcakoru, Kızılcaören, Kızılkese, Kocakaya, Kovalı, Kumral, Kuşcular, Kuyaş, Kuyumcu, Küçükkale, Kületek, Mahmatlı, Melikli, Meşeli, Narlısaray, Orta, Ovacık, Oymaağaç, Öğürlü, Örencik, Özyörük, Paşa, Pazarcı, Samukalan, Samur, Saraycık, Sarıalan, Sarıdibek, Sarıyar, Sırbaşmak, Sofular, Soğucak, Susuz, Şentepe, Tahtaköprü, Taşlıyük, Tatarkale, Teberük, Tekkekıran, Tepeören, Türkmen, Yağcı, Yağınözü, Yeniçelik, Yenidüzce, Yeşiltepe, Yolpınar, Yukarınınarlı, Yurtdağı ve Yürükçal.
Bu yerleşimlerin önemli bir bölümü tarım, hayvancılık ve kırsal yaşam kültürünü sürdürüyor.
Vezirköprü’nün Tarihi: Hititlerden Osmanlı’ya
Vezirköprü’nün tarihi Hititler dönemine kadar uzanıyor. İlçenin yakınlarında bulunan Oymaağaç Höyüğü’nde yapılan arkeolojik kazılar, bölgenin eski çağlarda önemli bir yerleşim alanı olduğunu ortaya koyuyor.
Kazılarda Hitit dönemine ait buluntular ve çivi yazılı tablet parçaları ortaya çıkarıldı. Bu bulgular, Oymaağaç Höyüğü’nün Hititlerin kutsal kenti Nerik olabileceği yönündeki araştırmaları güçlendirdi.
Bölge tarih boyunca Frig, Paflagonya, Roma ve Bizans gibi farklı medeniyetlerin etkisi altında kaldı. Türk hâkimiyetine geçiş sürecinde Danişmendliler ve Selçukluların bölgede etkili olduğu biliniyor.
Osmanlı döneminde ise Vezirköprü, Köprülü Mehmed Paşa ve ailesinin yaptırdığı eserlerle gelişti. İlçenin adı da Köprülüler ailesiyle özdeşleşti.
Vezirköprü, 1925 yılına kadar Amasya’ya bağlı bir ilçe iken aynı yıl Samsun’a bağlandı.
Vezirköprü Neden Önemli?
Vezirköprü; tarihi, doğal güzellikleri, tarımsal üretimi ve geniş kırsal yerleşim ağıyla Samsun’un önemli ilçelerinden biri olmayı sürdürüyor.
Şahinkaya Kanyonu ve Vezirsuyu Tabiat Parkı gibi doğal alanları, Oymaağaç Höyüğü gibi arkeolojik değerleri, tarihî çarşısı ve geleneksel el sanatları ilçenin turizm potansiyelini güçlendiriyor.
Vezirköprü, yalnızca Samsun’un bir ilçesi değil; binlerce yıllık geçmişi, yaşayan gelenekleri ve doğal zenginlikleriyle Karadeniz’in keşfedilmeyi bekleyen önemli merkezlerinden biri.
