Yıllar önce pazarı olmadığı için ağaçlardan düşüp ziyan olan, hatta bazı coğrafyalarda yüzüne bile bakılmayan avokado, bugün hem Türkiye’de hem de dünyanın en kalabalık ülkelerinde milyarlarca dolarlık devasa bir tarım borsasına dönüştü.
Küresel çapta yaşanan bu avokado devrimi geleneksel tarım ürünlerinden umduğunu bulamayan çiftçiler için adeta yeni bir hücum akını başlattı. ‘Köpek meyvesi'nden zirveyeHindistan’da yaklaşık 15 yıl önce avokado, kahve plantasyonlarında sadece "gölge sağlasın" diye dikilen ve olgunlaşınca yere düşüp köpekler tarafından yenen ticari değeri sıfır bir meyveydi.
Bölge halkının bu yüzden "köpek meyvesi" adını verdiği avokadonun kaderi, 2011 yılında Bollywood yıldızı Shilpa Shetty’nin ürünü cilt bakımında kullandığını açıklamasıyla bir gecede değişti.
Fiyatı iki katına çıkan avokadoya resmen talep patladı.
Yerli üretim 8-9 bin tonluk üretimle talebe yetişemezken, ithalat 15 bin tona fırladı. İklim krizi nedeniyle geleneksel kahve ve biber üretimi darbe alan Hintli çiftçiler için avokado altın madeni gibi kıymetlenirken, araziler hızla İsrail menşeili Hass ve Pinkerton tipi avokado fidanlarıyla doldu.
Hintli çiftçilerin kahve yerine avokadoya sığınması gibi, Türkiye'de de çiftçi narenciye ve seracılığın düşen kâr marjlarına karşı rotayı yeşil altına çevirdi. Dönüm başı 400 bin TL gelirTürkiye, avokado üretim alanlarını hızla 47 bin dekarın üzerine çıkarırken çiftçiler yıllık 400 bin TL'ye varan dönüm başı gelirle kazançlarını katlıyor.
Ancak buna rağmen Hindistan da olduğu gibi Türkiye’de de arz talebi karşılamaya yetmiyor. İç piyasadaki devasa iştah nedeniyle Türkiye de avokadoyu ithal etse de bu krizden dikkat çeken bir ticaret modeli türedi. İhracatta iki katı karlılıkTürkiye, yerli üretimin azaldığı yaz aylarında iç pazarı Kenya ve Peru'dan ucuza ithal ettiği avokadolarla beslerken, sonbahar ve kış aylarında ise Antalya ve Alanya’da hasat edilen yüksek kaliteli yerli avokadoları ithal edilen ürünün iki katı fiyatına Rusya, Ukrayna ve Batı Avrupa’ya ihraç ediyor.
Ancak küresel pazardaki bu devasa iştaha rağmen, üreticilerin karşısına kalite ve sürdürülebilirlikle ilgili ortak sorunlar çıkıyor.
Yine de doymamış iç pazarlar ve küresel talep nedeniyle pazarın daha da büyüyeceği değerlendiriliyor.
