Bazıları evrenin sırlarını çözmek, bazıları enerji sorununa çare bulmak, bazıları da milyonlarca insanın günlük hayatını kolaylaştırmak amacıyla hayata geçirildi. Ancak bu projelerin ortak bir özelliği var: Maliyetleri milyarlarca doları buluyor.
İşte yüksek bütçeleri ve mühendislik açısından taşıdıkları önemle dikkat çeken dünyanın en büyük mega projelerinden bazıları…
ITER: 65 MİLYAR DOLARLIK FÜZYON DENEYİ
Fransa‘nın güneyinde yapımı devam eden Uluslararası Termonükleer Deneysel Reaktör (ITER), dünyanın en iddialı enerji projeleri arasında gösteriliyor. Projenin amacı, Güneş’e enerji sağlayan nükleer füzyon sürecini Dünya’da kontrollü şekilde gerçekleştirmek.
Çalışmalar başarılı olursa gelecekte çok daha temiz ve yüksek miktarda enerji üretmenin yolu açılabilir. Ancak projenin maliyeti ilk tahminlerin oldukça üzerine çıktı. İnşaat başladığında yaklaşık 22 milyar dolarlık bir bütçeden söz edilirken bugün toplam maliyetin 65 milyar dolara ulaşabileceği belirtiliyor.
ÜÇ BOĞAZ BARAJI: 37 MİLYAR DOLAR
Çin’deki Yangtze Nehri üzerinde bulunan Üç Boğaz Barajı, dünyanın en büyük hidroelektrik projelerinden biri. Yaklaşık 37 milyar dolara mal olan barajın yapımı ve çevresindeki çalışmalar uzun yıllar sürdü.
Projenin bedeli yalnızca parayla sınırlı kalmadı. Baraj nedeniyle çok sayıda yerleşim yeri sular altında kalırken 1 milyondan fazla insanın başka bölgelere taşınması gerekti.
BOSTON’IN BIG DIG PROJESİ: 24 MİLYAR DOLAR
ABD’nin Boston kentindeki trafik sorununu azaltmak amacıyla başlatılan Big Dig, ülke tarihinin en karmaşık altyapı çalışmalarından biri haline geldi.
Kent merkezinden geçen büyük otoyolların önemli bölümünün yer altına alınmasını öngören proje, teknik sorunlar ve gecikmeler nedeniyle başlangıçta hesaplanandan çok daha pahalıya mal oldu. Finansman ve faiz giderleri de hesaba katıldığında toplam faturanın 24 milyar doların üzerine çıkacağı tahmin ediliyor.
MANŞ TÜNELİ: İNGİLTERE İLE FRANSA’YI DENİZİN ALTINDAN BAĞLADI
İngiltere ile Fransa arasında doğrudan demiryolu bağlantısı kurulması fikrinin geçmişi 19. yüzyıla kadar uzanıyor. Bu hayal ancak 1994 yılında Manş Tüneli’nin açılmasıyla gerçeğe dönüştü.
Yaklaşık 50 kilometrelik tünel sistemi, İngiltere’yi Avrupa anakarasına denizin altından bağladı. İnşaat sırasında karşılaşılan teknik güçlükler ve artan harcamalar nedeniyle projenin maliyeti de ilk hesaplamaların oldukça üzerine çıktı.
MEKKE’NİN DEV KOMPLEKSİ: EBRAC EL-BEYT
Kabe’nin hemen yakınında bulunan Ebrac el-Beyt, Mekke’nin en dikkat çekici yapılarından biri. Oteller, alışveriş alanları ve farklı tesisleri bünyesinde barındıran kompleksin maliyetinin yaklaşık 15 milyar dolar olduğu belirtiliyor.
Proje aynı zamanda tartışmaları da beraberinde getirdi. İnşaat öncesinde bölgede bulunan tarihi Ecyad Kalesi’nin yıkılması uluslararası kamuoyunda eleştirilere neden oldu.
JAMES WEBB UZAY TELESKOBU: 10 MİLYAR DOLAR
İnsanlığın uzaya gönderdiği en gelişmiş gözlem araçlarından biri olan James Webb Uzay Teleskobu’nun maliyeti yaklaşık 10 milyar dolara ulaştı.
İlk planlarda çok daha erken tarihte ve daha düşük bütçeyle uzaya gönderilmesi hedeflenen teleskop, teknik sorunlar ve ertelemeler nedeniyle yıllarca beklemek zorunda kaldı. Bugün ise ilk galaksilerden yıldız oluşumlarına ve uzak gezegenlere kadar birçok konuda bilim insanlarına önemli veriler sağlıyor.
BÜYÜK HADRON ÇARPIŞTIRICISI
İsviçre-Fransa sınırının altında bulunan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC), 27 kilometrelik dev bir parçacık hızlandırıcısı.
Binlerce bilim insanının çalışmalarına katkı sağladığı tesis, evrenin temel yapısını anlamak amacıyla parçacıkları çok yüksek hızlarda çarpıştırıyor. Projenin en önemli sonuçlarından biri 2012 yılında geldi. Uzun yıllardır varlığı öngörülen Higgs bozonunun keşfi, modern fizik açısından tarihi gelişmelerden biri olarak kayıtlara geçti.
Milyarlarca dolarlık maliyetleri nedeniyle zaman zaman eleştirilen bu projelerin bazıları günlük hayatı doğrudan değiştirirken bazıları ise sonuçlarını ancak gelecek nesillerin tam anlamıyla görebileceği bilimsel çalışmaların önünü açıyor.
